تعلیم و تربیت در اسلام - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٠٨
تصحیح کند [١] . ولی بیشتر خطای انسان در ماده فکر است نه در صورت
فکر .
آن را چه کار میکنید ؟ راهی نیست . چون راهی نیست ، در امور دینی
نباید به عقل اعتماد کرد .
عقل را هم گذاشت کنار ، گفت : ما هستیم و حدیث ، ما هستیم و سنت ،
و اجتهاد را که علمای شیعه وارد فقه کردند شدید محکوم کرد ، گفت اجتهاد
یعنی تعقل ، و تعقل جایز نیست . تقلید هم جایز نیست ، ما فقط باید مقلد
ائمه باشیم ، رساله نوشتن و اجتهاد کردن در مسائل ، همه حرام اندر حرام
است .
این مرد حرفهای خودش را آنچنان کوبنده گفت که واقعا یک نهضت بزرگی
در دنیای اسلام ایجاد کرد به نام " نهضت اخباریگری " که پیروان آن را
میگویند " اخباریین " ، و این نهضت مدتی دنیای شیعه را لرزاند و در
برخی نواحی حتی منشأ جنگها و کشتارها گردید . مخصوصا در این شیخ نشینهای
خلیج فارس این منطق عجیب نفوذ کرد . در اوائل صفویه نجف و کربلا مهد
اخباریین بود و کسی جرأت نداشت در آنجا راجع به تفسیر قرآن ، یا راجع
به عقل و استدلال ، و یا راجع به اجماع حرف بزند ، میگفتند فقط و فقط ما
هستیم و سنت ، ما هستیم و حدیث . و اینها حمله کردند به کسانی که
میگفتند حدیث یا صحیح است یا ضعیف یا مؤثق و یا حسن ، که علامه حلی و
دیگران احادیث را تقسیم بندی
[١] و حرف درستی هم هست . امروز هم منطق ارسطو را میگویند " منطق صورت " و درست هم گفتهاند . خود ارسطو نیز بیش از این ادعا ندارد ، و مثل بوعلی هم بیش از این ادعا ندارند .