به جهان خرم از آنم که جهان خرم از اوست عاشقم بر همه عالم که همه‌ عالم از اوست برگردیم به سئوال در مورد انسان دوستی که آیا مرز خودی اینجاست و در اینجا متوقف می‌شود ؟ یا جلوتر می‌رود و دلیل ندارد که متوقف شود . به‌ علاوه در مورد انسان دوستی یک سئوال دیگر مطرح است و آن اینکه وقتی‌ می‌گوئیم انسان دوستی ، مقصود از " انسان " چیست ؟ هر حیوانی و هر جمادی همان چیزی است که هست . مثلا اگر بگوئیم " گل دوستی " ، گل همین‌ است که هست ، گل که دیگر اصولی ندارد . حیوان هم همین‌طور . ولی انسان‌ تنها موجودی است در این دنیا که بالقوه است و باید بالفعل شود ، یعنی‌ انسان را نمی‌توان همین موجود یک سر و دو گوش حساب کرد و گفت بشردوستی‌ یعنی هر جا که این حیوان مستوی القامه پهن ناخن وجود داشت باید او را دوست داشت . نه ، انسان یک انسانیتی هم دارد . یک انسان ممکن است ضد انسان باشد . ولی حیوان ضد حیوان نداریم ، حیوان همیشه حیوان است . انسانیت انسان به یک سلسله معانی و به یک سلسله حقایق و به یک سلسله‌ لطایف بستگی دارد که اگر فردی فاقد آنها یا بر ضد آنها باشد ، نمی‌توان‌ او را انسان شمرد . آنگاه بحث اینجا پیش می‌آید که اگر انسانی ضد انسانیت شد یا ضد انسانهای دیگر شد - که زیاد هم سراغ داریم ، آن انسانی‌ که انسانهای دیگر را ذلیل و خوار می‌کند ، به آنها ستم می‌نماید و به حقوق‌ آنها تجاوز می‌کند و فاسد است - آیا باید او را مثل دیگران دوست داشت و گفت بالاخره انسان که هست ؟ یا باید او را از بین برد . در صورت دوم‌ این کار با انسان دوستی چگونه سازگار است ؟