تعلیم و تربیت در اسلام - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٠٢

مثلا حدیثی است در نهج‌البلاغه که می‌فرماید : « من کرمت علیه نفسه هانت‌ علیه شهواته » [١] آنکه نفسش برایش عزت و شرف داشته باشد و احساس‌ شرافت و کرامت برای نفس خود کند ، شهوات در نظرش خوار است ، یعنی‌ اگر این حس در انسان پیدا شود زود شهوت پرستی را رها می‌کند . انسان را ارجاع می‌دهد به خودی در درون خودش که به " خود " ت توجه کن ، " خود " تو یک مقام عالی دارد و برتر است از اینکه آلوده به این چیزها شود .
مثل اینست که کسی را به تابلوی بسیار زیبایی که دارد آگاه می‌کنیم که " می‌دانی این تابلو چه تابلویی است ؟ ! خیلی عالی و فوق‌العاده است ، حیف‌ است اینجا باشد که گرد و غبار و دود بگیرد " . تا آن را نمی‌شناسد اهمیت نمی‌دهد ، ولی وقتی که شناخت فورا آن را حفظ می‌کند .
حدیث دیگر از امام هادی است : « من هانت علیه نفسه فلا تأمن شره » [٢] بترس از آدمی که خودش برای خودش قیمت ندارد ، آن کسی که حس‌ کرامت نفس ، این سرمایه عظیم را از دست داده . از چنین آدمی بترس .
آدمی که احساس شرافت و کرامت در خود نمی‌کند ، از شر او ایمن مباش .
در آن حدیث معروف عقل و جهل در تحف العقول ( صفحه ٣٨٩ ) چنین آمده : « لا دین لمن لا مروش له » . کسی که مردانگی ندارد دین ندارد . ( دعوت به‌ مردانگی ، خود دعوت به نوعی " خود " است ). « و لا مروش لمن لا عقل له‌» . و آنکه عقل نداشته باشد نمی‌تواند مردانگی داشته باشد. « ان اعظم الناس‌ قدرا من لا یری الدنیا لنفسه خطرا » .