می‌کند . روح زمان یعنی چه ؟ ! چه کسی چنین روحی را کشف کرده که جامعه‌ حتما رو به تکامل می‌رود و این روح زمان است که دارد افراد را به پیش‌ می‌برد و صحنه‌ها که تغییر می‌کند حتما براساس روح زمان است . ولی به هر حال چنین فکری و چنین نظری در میان اروپائیها بوده است ، که اگر این‌ حرف را بزنیم مسلم باید اخلاق را نسبی بدانیم . یک نکته دیگر هم هست ( اگر چه من این را در نوشته‌هایشان ندیده‌ام ولی‌ خیال می‌کنم منظورشان همین است ) و آن اینکه روح زمان چگونه عمل می‌کند ؟ آیا مثلا سر یک قرن که می‌رسد فکرها را یکدفعه تغییر می‌دهد ، یا اینکه‌ تدریجا فکرها تغییر می‌کند ؟ تدریجا هم که تغییر کند آیا عده‌ای به اصطلاح‌ پیشرو هستند که آنها اول الهام می‌گیرند و بعد دیگران از آنها الهام‌ می‌گیرند ؟ آیا همیشه یک طبقه پیشرو و روشنفکر در جامعه وجود دارد که‌ اینها حکم پیغمبران را دارند منتها پیغمبرانی که نه از خدا الهام می‌گیرند بلکه از روح زمان الهام می‌گیرند ؟ به اصطلاح خودشان طبقه انتلکتوئل . این‌ طبقه در ابتدا الهام می‌گیرد و بعد دیگران به دنبال آنها می‌روند . اینها در واقع برای این طبقه یک نوع رسالت و پیغمبری قائلند . اگر این سخن را بگوییم قطعا دیگر هیچ اصول ثابت اخلاقی نخواهیم داشت ، زیرا معیار ، پسند می‌شود . البته ما هم قبول داریم که معیار ، پسند است‌ و پسندها تغییر می‌کند ، ولی ما معتقدیم که تغییر پسندها از نوع تغییر یک‌ مزاج است . یک مزاج یک حالت تعادل دارد و یک حالات انحرافی . جامعه‌ نیز ترقی و انحطاط دارد ، و همه تحولات جامعه را نمی‌شود به حساب تکامل‌ گذاشت . تعلیمات