تعلیم و تربیت در اسلام - مطهری، مرتضی - الصفحة ١١٩
- اگر نگوئیم تنها ضامن اجرای آن - باید ارزش فوق العاده قائل باشیم . مسئله دیگر مسئله نسبیت اخلاق است که آیا " اخلاق " مطلق است یا نسبی ؟ یعنی آیا ممکن است یک چیز برای بعضی افراد اخلاق باشد و برای افراد دیگر اخلاق نباشد ، و یا در یک زمان اخلاق باشد و در زمان دیگر ضد اخلاق باشد ؟ اگر این سخن را بگوییم ، تقریبا امری مرادف با انکار اخلاق میشود ، یعنی اخلاق امری متغیر و لغزان میگردد که در هیچ جا حکم ثابتی ندارد . عدهای معتقدند که اخلاق ، نسبی است و مخصوصا تحولات اقتصادی ، اخلاق را دائما عوض کرده و میکند ، اخلاق دوره شکار و دوره صیادی ، غیر از اخلاق دوره کشاورزی بوده است ، و اخلاق دوره کشاورزی غیر از اخلاق دوره ماشینی است ، و به همین جهت به این مسئله متمسک میشوند که بسیاری از امور ، مثلا امور مربوط به زن و مرد و مسائل مربوط به عفت و حیا و غیره ، اخلاق دوره کشاورزی بوده و دوره صنعتی اخلاق دیگری را ایجاب میکند ، و به این جمله منسوب به حضرت امیر نیز استناد میکنند که : « لا تودبوا اولادکم باخلاقکم لا نهم خلقوا لزمان غیر زمانکم » . اگر معنای این جمله این باشد که بچههایتان را به اخلاق خودتان تربیت نکنید چون آنها متعلق به زمانی غیر از زمان شما هستند ، و این حرف را با این کلیت قبول کنیم ، دیگر سنگ روی سنگ بند نمیشود . مسئله دیگری که با نسبیت اخلاق بستگی دارد تربیت است ، زیرا اگر اخلاق نسبی باشد نمیتوانیم اصول ثابت و یکنواخت برای تربیت پیشنهاد کنیم .