فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ١٠٩ - مبحث اول نهادها و قوای حاکم

فصل چهارم تشكيلات اساسى حكومت، نهادها و قواى حاكم

مبحث اول: نهادها و قواى حاكم

دولت حاكميت خود را از طريق تشكيلات و قوا و نهادهاى معينى اعمال مى‌كند كه مجموعه آنها بافت تشكيلاتى و اركان حكومت را متشكل مى‌سازد.

از اين تشكيلات اساسى در علوم سياسى، به نهادهاى سياسى و در حقوق اساسى، به قوا و اركان حكومت تعبير مى‌شود. و به همين لحاظ تقسيم‌بندى گوناگونى ارائه مى‌گردد، كه با توجه به سابقه تاريخى، مى‌توان آنها را در طبقه‌بندى زير خلاصه كرد:

١. در حكومتهاى سلاطين مستبد و در رژيمهاى ديكتاتورى، معمولاً دستگاه حكومتى در يك قدرت و نهاد حاكم خلاصه مى‌شد و در حقيقت مقام تصميم‌گيرنده و اجرائى در يك جا متمركز بود و كليه قدرتها از قدرت واحدى كه در شاه مستبد و شخص ديكتاتور متجلى مى‌گرديد سرچشمه مى‌گرفت.

قانون و عدالت با اراده قدرت مستبد، مشخص مى‌شد و اجراى اين اراده نيز توسط همان قدرت انجام مى‌گرفت و در حقيقت حكومت بصورت تك قوه‌اى اداره مى‌شد.

٢. تحولات اجتماعى و سياسى، با توسعه آزاديها و بازيافتن شخصيت در ميان ملتها، بتدريج سد استبداد را شكست و سلاطين مستبد را به قبول اراده مردم واداشت