راه رشد - دهقان، اكبر - الصفحة ١٨٨ - تمثيل در روايات

مثل كسى كه در كودكى علم فرا گيرد، چون نقش بر روى سنگ باشد و كسى كه در بزرگى دانش آموزد همچون نوشتن بر آب باشد.

ششمين روش: مشورت با خردمندان‌

يكى از روش‌هاى تربيت عقلانى مسأله مشورت كردن با افراد صاحب خرد و انديشه است. چون يك انسان هر قدر از نظر فكرى نيرومند باشد نسبت به مسايل مختلف تنها از يك يا چند بعد مى‌نگرد و ابعاد ديگر بر او مجهول مى‌ماند امّا هنگامى كه مسايل در شورا مطرح گردد و عقل‌ها و تجربه‌ها و ديدگاه‌هاى مختلف به كمك هم بشتابند، مسايل كاملًا پخته و كم عيب و نقص مى‌گردد و از لغزش دورتر است.

اصولًا مردمى كه كارهاى مهم خود را با مشورت و صلاح انديشى يكديگر انجام مى‌دهند كمتر گرفتار اشتباه مى‌شوند؛ به عكس افرادى كه گرفتار استبداد رأى هستند و خود را بى‌نياز از افكار ديگران مى‌دانند هر چند از نظر فكرى فوق‌العاده باشند غالباً گرفتار خطاها و اشتباهات خطرناك و دردناكى مى‌شوند.

يكى ديگر از فوايد مشورت اين است كه انسان ارزش شخصيت افراد و ميزان دوستى و دشمنى آن‌ها را با خود درك خواهد كرد.

قرآن كريم براى اين موضوع اهميت خاصى قايل شده تا آن‌جا كه آن را يك برنامه مستمر مؤمنان مى‌شمرد نه يك كار زودگذر و موقت. مى‌فرمايد كارهاى آنها در ميانشان به صورت شورايى است‌ «و امرهم شورى بينهم»[١]

و جالب اين‌كه خود پيامبر با اين‌كه عقل كل به شمار مى‌رود خداوند به او خطاب مى‌كند: «و شاورهم فى الامر»[٢] در كارها با مسلمانان مشورت كن گرچه كلمه (الامر) در آيه شريفه مفهوم وسيعى دارد و همه كارها را شامل مى‌شود ولى مسلّم اين است كه پيامبر هرگز در احكام الهى با مردم مشورت نمى‌كرد بلكه در آن‌ها صرفاً تابع وحى بود. بنابراين، مورد مشورت تنها در

[١] - شورى، ٣٨

[٢] - آل عمران، ١٥٩