راه رشد - دهقان، اكبر - الصفحة ٩٤ - حج در قرآن

٨. بهره‌بردارى از توشه معنوى در حج: «الحج اشهر معلومات ... تزوّدوا فانّ خير الزّاد التقوى»[١] زاد و توشه تهيه كنيد كه بهترين زاد و توشه پرهيزكارى است.

٩. طهارت ظاهرى و باطنى در حج: «ثم ليقضوا تفثهم»[٢] قرآن كريم در آيه فوق به يكى از مناسك حج كه تحصيل طهارت از آلودگيهاست اشاره مى‌كند.

در حديثى از امام صادق ٧ مى‌خوانيم كه آن حضرت جمله فوق را به ملاقات امام ٧ تفسير كرد و هنگامى كه راوى درباره اين مسأله توضيح خواست و به تفسير اين آيه در مورد گرفتن ناخن و مانند اشاره آن كرد. امام ٧ فرمود: قرآن ظاهر و باطنى دارد يعنى مسأله ملاقات امام در اينجا به باطن آيه مربوط است.

اين حديث ممكن است اشاره به يك نكته لطيف باشد كه زائران خانه خدا بعد از انجام مناسك حج همان گونه كه آلودگى‌هاى بدن را برطرف مى‌سازند بايد آلودگى‌هاى روح و جان خود را با ملاقات امام ٧ و پيشواى خود برطرف سازند و لذا در حديث ديگرى از امام باقر ٧ مى‌خوانيم: «تمام الحج لقاء الامام» تكميل حج به آن است كه انسان امام را ملاقات كند. در واقع هر دو تطهير است يكى تطهير ظاهر از چرك‌ها و آلودگى‌ها و ديگرى تطهير باطن از ناآگاهى و مفاسد اخلاقى‌[٣]

[١] - بقره، ١٩٧

[٢] - حج، ٢٩

[٣] - نمونه، ج ١٤، ص ٨٦؛ نورالثقلين، ج ٣، ص ٤٩٢