راه رشد - دهقان، اكبر - الصفحة ٢٤٠ - چرا بايد انسان متواضع باشد؟

عبادت را از شما نمى‌بينم؟ اصحاب گفتند: شيرينى عبادت چيست؟ فرمود:

تواضع و فروتنى.

١١. زيبايى تواضع ثروتمندان در برابر تهيدستان: قال على ٧: «ما احسن تواضع الاغنياء للفقراء طلباً لما عند اللَّه و احسن منه تيه الفقراء على الاغنياء اتكالًا على اللَّه»[١] چه نيكوست تواضع و فروتنى اغنيا در برابر فقرا جهت دريافت پاداش مهمّ الهى و نيكوتر از آن عدم كرنش فقرا در برابر ثروتمندان است به خاطر توجه آنان به خداوند.

١٢. تواضع نكردن در برابر سه گروه‌

اسلام، در باره تواضع و فروتنى سفارش فراوان كرده است، لكن اين همه ترغيب و تشويق به تواضع به اين معنا نيست كه تواضع در همه جا و در برابر همه افراد صفت نيكويى است بلكه در موارد خاصى از آن نهى و مذمت شده است مانند:

الف) تواضع در برابر گناهكاران: قال على ٧: «امرنا رسول‌اللَّه ان نلقى اهل‌المعاصى بوجوه مكفّهره»[٢] پيامبر ما را فرمان داد تا با اهل گناه با چهره‌اى گرفته برخورد كنيم.

ب) تواضع در برابر ثروتمندان: قال على ٧: «من اتى غنياً فتواضع له لغناه ذهب ثلثا دينه»[٣] هر كسى براى ثروت شخص ثروتمند فروتنى كند دوسوم دين او از بين رفته است.

ج) تواضع در برابر متكبران: قال رسول‌اللَّه ٦‌ «اذا رأيتم المتواضعين من امّتى فتواضعوا لهم و اذا رأيتم المتكبرين فتكبّروا عليهم فانّ ذلك لهم مذلة و صغار»[٤] هنگامى كه متواضعان امت من را ديديد، در برابر آنان تواضع كنيد و هرگاه متكبران را مشاهده كرديد بر آنان تكبر كنيد چرا كه تكبر بر متكبران يك نوع ذلت و خوارى براى آنان محسوب مى‌شود.

[١] - بحارالانوار، ج ٧٨، ص ١٣

[٢] - نهج‌الفصاحه، ص ١٦

[٣] - نهج‌البلاغه، حكمت ١٨٧

[٤] - جامع‌السعادات، ج ١، ص ٣٦٣