راه رشد - دهقان، اكبر - الصفحة ١٥٢ - اولين روش تفكر و انديشيدن

«يا هشام لاتجمع هذه الخصال الّا لنبى اووصى او مؤمن امتحن اللَّه قلبه للايمان واما ساير ذلك من المؤمنين فان احدهم لا يخلو من ان يكون فيه بعض هذه الجنود من اجناد العقل حتى يستكمل العقل و يتخلص من جنود الجهل، فعند ذلك يكون فى الدرجه العليا مع الانبياء والاوصياء : وفّقنا اللَّه وايّاكم لطاعته»[١] اى‌هشام! همه اين خصلت‌ها فراهم نشوند مگر براى پيغمبر يا وصى پيغمبر يا مؤمنى كه خداوند، دلش رابا ايمان آزموده است و اما مؤمنان ديگر هيچكدام از اين‌صفات بيرون نيستند كه برخى از جنود عقل را دارند، تا عقل‌آنان كامل شود و از جنود جهل رها شوند و در اين هنگام در بلندترين پايه همراه پيغمبران و اوصيا باشند. خداوند ما و شما را براى اطاعت خود توفيق دهد.

روش‌هاى تربيت عقلانى‌

اوّلين روش: تفكر و انديشيدن‌

يكى از عوامل پرورش عقل و تربيت خرد فكر نمودن و انديشيدن در آيات و نعمت‌هاى بزرگ الهى است قرآن به دو طريق مردم را دعوت و تشويق به تفكر و انديشيدن نموده است:

١. گاهى به صورت مستقيم، امر به تفكر نموده است.

٢. گاهى مسايل برهانى واستدلالى را بيان كرده كه محتاج به تفكر و است.

اما طريق اول را كه امر به تفكر نموده است در اين آيات ملاحظه مى‌كنيم:

«قل انما اعظكم بواحدة ان تقوموا للَّه‌مثنى و فردى ثم تتفكروا»[٢] بگو تنها شما را به يك چيز اندرز مى‌دهم و آن اين‌كه دو نفر دو نفر يا به تنهايى براى خدا قيام‌

[١] - تحف العقول، ص ٤٢٣- ٤٢٥

[٢] - سبأ، ص ٤٦