راه رشد - دهقان، اكبر - الصفحة ١٤٨ - عوامل نقصان عقل

عوامل پرورش عقل‌

١. علم و دانش.

٢. تجربه: «العقل غريزه تزيد بالعمل و التجارب»[١] عقل و خرد يك نوع غريزه است كه به واسطه علم و تجربه افزون مى‌شود.

٣. ترحم نسبت به نادان: «من اوكد اسباب العقل رحمة للجاهل»[٢] از عوامل مؤثر و مؤكد در فزونى عقل، رحمت و ترحّم نسبت به نادان است.

٤. تعليم و ياد دادن: «اعون الاشياء على تزكية العقل التعليم»[٣] از عواملى كه كمك مى‌كند به پرورش عقل تعليم و ياد دادن است.

عوامل نقصان عقل‌

١. هوا پرستى و شهوت: «ذهاب العقل بين الهوى و الشهوة»[٤] آنچه مايه از بين رفتن عقل مى‌شود پيروى از هوس و شهوت است.

٢. كبر ورزيدن: امام باقر ٧ مى‌فرمايد: «ما دخل قلب امرء شئ من الكبر الانقص من عقله»[٥] داخل نمى‌شود مقدارى از كبر در قلب آدمى مگر اين‌كه از عقل او كاسته مى‌شود.

٣. عُجب داشتن: «اعجاب المرء بنفسه دليل على ضعف عقله»[٦] عجب ورزيدن و خوش بين بودن به خويشتن، دليلى است بر ضعف و كوتاهى عقل.

[١] - غررالحكم

[٢] - غررالحكم

[٣] - غررالحكم

[٤] - غررالحكم

[٥] - غررالحكم

[٦] - غررالحكم