عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ٦٨ - ٢ - راحتى در خلوت

سوم: ظهور آن مفاتيح بر حس سمع، به جهت كمال او در مقام ايمان، به واسطه تخلق به اسم سميع به صورت جوامع آثار است.

يعنى: در هر قولى اثرى از حق ثابت است كه آن اثر وجه نيكو و حق و احسن المحامل آن قول است و هدايت اختصاصى و عقل صحيح كامل، در زبان آن وجه و فهم آن مندرج است، كما قال تعالى:

[الذين يستمعون القول فيتبعون أحسنه أولئك الذين هداهم الله و أولئك هم أولوا الألباب‌][٢].

آيا كسى كه فرمان عذاب بر او محقق و ثابت شده [راه گريزى از آن دارد؟] آيا كسى را كه در آتش است، تو نجات مى‌دهى؟

پس چون به واسطه نور ذكر و فكر خالص صحيح، حكم ظلمت و ضلالت جهل و انحراف، زوال پذيرد و از تأثير عدالت، اثر عقل و هدايت پيدا آيد، حينئذ اثرى از آثار آن مفاتيح چون سميع و توابع او مثلا، آن آثار حق را از هر قولى و صوتى جمع كرده، بر سمع و فهم او عرضه مى‌كنند، تا همه حق و نيكو شنود و گوش و هوش او از لغو و لهو محفوظ ماند و تخلقش به اسم سميع درست گردد، پس از اين جهت از اين اسما، بعضى در اين مقام به صورت جوامع آثار پيدا آمدند و نسبت با سمع اين كامل.

چهارم: ظهور ايشان حينئذ به صورت قوامع عزت، اعنى: غفلت حواس اين كامل مى‌باشد.

[١] -عطار نيشابورى.

[٢] -زمر( ٣٩): ١٨.