[وليس فى الجملة من أخلاق الصالحين ولا من شعار المتقين التكلف من أي باب كان، قال الله تعالى لنبيه: [قل ما أسئلكم عليه من أجر و ما أنا من المتكلفين‌][١]، وقال النبي ٦: نحن معاشر الأنبياء والامناء والأتقياء براء من التكلف‌]

برائت از تكلف‌

تكلف و بى‌رغبتى در ايمان و عمل از اخلاق شايستگان از عباد خدا و پرهيزكاران نيست، آنان در هر بابى از ابواب عبادت و خير با كمال رغبت و شوق و عشق و محبت عمل مى‌كنند.

عاشق كه بود غلام معشوق‌		سر مست على الدوام معشوق‌
از خويشتنش خبر نباشد		دايم مست مدام معشوق‌
مستى نكند زآب انگور		مستيش همه زجام معشوق‌
برخاسته از سر دو عالم‌		پابنده شده به دام معشوق‌
از كام و هواى خويش رسته‌		كامش همه گشته كام معشوق‌[٢]

خداوند مهربان به پيامبرش فرموده:

به مردم بگو من از شما براى اين همه زحمت و رنجى كه در راه هدايت كشيدم مزدى نمى‌خواهم و من در اين بيست و سه، سال آنچه انجام دادم به هواى خواسته محبوب حق و با كمال ميل و رغبت انجام دادم.

رسول گرامى اسلام ٦ آن چنان عاشق اجراى برنامه‌اى الهى بود كه در برابر هجوم اهل مكه كه از هيچ جنايتى نسبت به اسلام و پيامبر اسلام ٦ روى گردان نبودند و اين همه ظلم و ستم را براى تعطيل كار پيامبر مى‌كردند، پيغام داد.

لو وضعت الشمس في يميني والقمر في شمالي ما تركت هذا القول حتى انفذه أو اقتل دونه‌[٣].

اگر آفتاب را در دست راستم و ماه را در دست چپم بگذاريد، دست از برنامه‌ام بر نمى‌دارم، تا حاكميت الله مستقر گردد، يا جانم در راه هدفم قربان شود.

اهل نظر كه عالم تحقيق ديده‌اند		عشق تو را به ملك دو عالم خريده‌اند
صاحبدلان به ملك كسان دل نمى‌دهند		آن‌ها كه از كمال تو رمزى شنيده‌اند
آهسته رو كه مركب مردان مرد را		در سنگلاخ باديه پى‌ها بريده‌اند
نوميد هم مباش كه رندان باده نوش‌		ناگه به يك خروش به منزل رسيده‌اند
انصارى از بلا چه بنالى صبور باش‌		دانى كه صابران چه بلاها كشيده‌اند

پيامبر ٦ مى‌فرمايد:

ما گروه انبيا و امنا و تقوا پيشه‌گان از عمل تصنعى و كار بدون عشق و برنامه بدون محبت و شوق بيزاريم.

مگر مى‌شود كسى اهل معرفت و به دنبال معرفت، مرد عشق و شوق باشد

[١] -المناقب: ١/ ٥٨؛ بحار الأنوار: ٣٥/ ٨٦، باب ٣، حديث ٣١.

[٢] المناقب: ١/ ٥٨؛ بحار الأنوار: ٣٥/ ٨٦، باب ٣، حديث ٣١.

[٣] -المناقب: ١/ ٥٨؛ بحار الأنوار: ٣٥/ ٨٦، باب ٣، حديث ٣١.