عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ١٠١ - تفسير حرص

مسئله مهم در اينجا اين است كه در درجه اول، اولياى خانه و مدرسه و مكتب و در درجه دوم، خود انسان بايد در جهت دادن به اين صفت بيدار باشد كه خداى نخواسته اين خصلت با عظمت و اين نعمت شگفت‌انگيز رنگ شيطانى به خود نگيرد و سبب انحراف انسان از تمام حقايق نشود!!

تفسير حرص‌

در تفسير «الميزان» در سوره مباركه معارج در زمينه حرص بيان واضح و سخنى متين آمده كه دانستنش براى پى‌بردن به حقيقت حرص لازم است‌[١]:

كلمه هلوع صفتى است كه از ماده «هاء، لام، عين» و مصدر هلع كه به معناى شدت حرص است، اشتقاق شده و نيز گفته‌اند كه كلمه نامبرده را دو آيه بعد تفسير كرده.

پس هلوع كسى است كه هنگام برخورد با ناملايمات، بسيار جزع مى‌كند و چون به خيرى مى‌رسد از انفاق به ديگران خوددارى مى‌نمايد.

و به نظر ما اين وجه بسيار خوبى است و سياق آيه هم با آن مناسب است، چون از شكل دو جمله: [إذا مسه الخير منوعا][٢] پيداست كه مى‌خواهد هلوع را معنا كند.

از نظر اعتبار عقلى، هلوع هم چنين كسى است، چون آن حرصى كه جبلى انسان است حرص بر هر چيزى نيست كه چه خير باشد و چه شر، چه نافع باشد و چه ضار، نسبت به آن حرص بورزد، بلكه تنها حريص بر خير و نفع است، آن هم‌

[١] -الميزان: ٢٠/ ١٣.

[٢] -و هنگامى كه خير و خوشى‌[ و مال و رفاهى‌] به او رسد، بى تاب است، معارج( ٧٠): ٢١.