سير الملوك (سياست نامه) - خواجه نظام الملک توسي - الصفحة ٨١
٦- و امير المؤمنين عمر رضى اللّه عنه گويد ٢٤ «هيچ چيز ضايعكنندهتر مر مملكت را و تباهكنندهتر مر رعيت را از درازى حجاب پادشاه نيست و هيچ چيز سودمندتر و باهيبتتر اندر دل خلق از آسانى و كمحجابى پادشاه نيست خاصه در دل گماشتگان و عمال كه چون بدانستند كه پادشاه آسان حجاب است هيچ كس بر رعيت ستم نتواند كردن و جز مال حق نتواند ستدن.»
٧- لقمان حكيم گفت «هيچ يارى مرد را در جهان به از علم نيست و علم بهتر از گنج[١]، از بهر آنكه گنج ترا نگاه بايد داشت و علم ترا نگاه دارد.»
٨- و حسن بصرى رحمة اللّه عليه گويد كه «دانا نه آن كس است كه تازى بيشتر داند و بر الفاظ و لغت عرب قادرتر باشد چه دانا آن كس است كه بر همه دانستنى[٢] واقف باشد. هر زبان كه داند شايد. اگر كسى همه احكام شريعت و تفسير قرآن بزبان تركى و پارسى و يا رومى بداند[٣] و تازى نداند او عالم باشد.
پس اگر زبان تازى داند بهتر بود كه خداى تعالى قرآن را بلفظ عرب فرستاده است و محمد مصطفى صلوات اللّه عليه و سلامه تازىزبان بود.»
*** ٩- اما چون پادشاه را فر الاهى باشد و مملكت باشد و علم با آن يار باشد سعادت دو جهانى بيابد از بهر آنكه هيچ كارى بىعلم نكند و بجهل رضا ندهد.
و پادشاهانى كه دانا بودند بنگر كه نام ايشان در جهان چگونه بزرگ است و كارهاى بزرگ كردند تا بقيامت نام ايشان بنيكى مىبرند چون افريدون و اسكندر و اردشير و نوشيروان عادل و امير المؤمنين عمر رضى اللّه عنه و عمر بن عبد العزيز نوّر اللّه مضجعه و هارون و مأمون و معتصم و اسمعيل بن احمد سامانى
[١] - علم بهتر از كنجCA : علم بهتر است كه كنجP
[٢] - دانشىPA : دانشM : عالمC
[٣] - بداندCA : بداندىP