طراحان اين جنگ، استراتژى «جنگ سريع» را پيش گرفته بودند و به‌هيچ‌وجه آمادگى طولانى شدن جنگ را نداشتند؛ اما مقاومت‌هاى نامنظم، به‌ويژه مقاومت‌هاى مردمى، موجب شد تا نه‌تنها در مدت تعيين شده به اهداف خود نرسند، بلكه در ماه‌هاى بعدى جنگ نيز پشت ديوارهاى اهواز و در مناطق جنوبى دزفول و شوش زمين‌گير شوند.

پس از مهار پيشروى‌هاى ارتش عراق، امام‌خمينى در يكى از سخنرانى‌هاى خود، خطاب به مسئولان جنگ به‌صراحت اعلام كرد:

من منتظرم كه اين حصر آبادان از بين برود. و [هشدار] مى‌دهم به پاسداران، قواى انتظامى و فرماندهان قواى انتظامى كه بايد اين حصر شكسته بشود؛ مسامحه نشود در آن، حتماً بايد شكسته بشود ... [قواى مسلح‌] از خرمشهر اينها را بيرون بكنند؛ حال تهاجمى بگيرند.[١]

اين فرمان امام، موجب شد تا همه نيروهاى مسلح، عزم خود را براى تغيير مسير جنگ به سود جمهورى اسلامى، جزم كنند.

سرانجام، با وجود همه حمايت‌هاى غرب و شرق و كشورهاى عربى، صدام نه‌تنها از فتح چند روزه خوزستان و جدا كردن آن از خاك ايران ناكام ماند، بلكه نتوانست مواضعى را كه در روزهاى نخستين جنگ اشغال كرده بود، حفظ كند. حصر آبادان به‌همت ارتش، سپاه و بسيج شكسته شد؛ خرمشهر آزاد شد. در عمليات‌هاى بعدى، ضربه‌هاى سنگينى به‌توان نظامى عراق وارد آمد و به‌جز مناطق محدودى، همه خاك ايران بازپس گرفته شد و از اين پس، عمليات‌ها در خاك عراق صورت مى‌گرفت.

برخلاف گمان سياستمداران آمريكا، جنگ تحميلى نه‌تنها به يك توطئه‌

[١]. همان، ص ٣٣٣.