تعبير امام «آن‌قدر كه اسلام از اين مقدسان روحانى‌نما ضربه خورده است، از هيچ قشر ديگر نخورده است.»[١] در تاريخ معاصر ايران، به‌ويژه در دوره پهلوى، اين عده با شعار زهد و پارسايى، به كنجى خزيدند و در برابر استعمار و استبداد و خيانت به بيت‌المال و معضلات فرهنگى و مخالفت‌هاى جدى با احكام اسلام و ... با شعارهاى فريبنده‌اى چون «انتظار ظهور منجى» و «آلوده نكردن دامن دين با مسائل سياسى» و «بى‌رغبتى به دنيا»، از مسئوليت‌هاى دينى و اجتماعى خود، شانه خالى كردند و با سكوت خود، مُهر رضايت بر عملكرد استبداد و استعمار و همه دشمنان دين زدند.

امام‌خمينى با دفاع از روحانيت انقلابى و مبارز، هشدار مى‌دهد:

روحانيون وابسته و مقدس‌نما و تحجرگرا هم كم نبودند و نيستند ... امروز عده‌اى با ژست تقدس‌مآبى، چنان تيشه به ريشه دين و انقلاب و نظام مى‌زنند كه گويى وظيفه‌اى غير از اين ندارند. خطر تحجرگرايان و مقدس‌نمايان احمق در حوزه‌هاى علميه كم نيست. طلاب عزيز لحظه‌اى از فكر اين مارهاى خوش خط و خال كوتاهى نكنند؛ اينها مروج اسلام آمريكايى‌اند و دشمن رسول‌الله.[٢]

امام‌خمينى كه در طول نهضت، همواره از اين طايفه در رنج بودند و آنها را مانعى جدى در برابر اجراى احكام اسلام مى‌ديدند، درباره اين گروه مى‌گويند:

عده‌اى مقدس‌نماى واپس‌گرا همه چيز را حرام مى‌دانستند و هيچ‌كس قدرت اين را نداشت كه در مقابل آنها قد عَلَم كند. خون‌دلى كه پدر پيرتان از اين دسته متحجر خورده است، هرگز از فشارها و سختى‌هاى‌

[١]. سيدروح‌الله موسوى‌خمينى( امام)، صحيفه امام، ج ٢١، ص ٢٨٠.

[٢]. همان، ص ٢٧٨.