آن كشور كه سال‌ها گرفتار سركوب و خفقان نظام كمونيستى بودند، نفوذ كرد. پس از پيروزى انقلاب اسلامى، يكى از نگرانى‌هاى عميق شوروى، بروز حركت‌هاى اسلام‌گرايانه در اين جمهورى‌ها بود. اين نگرانى بى‌مورد نبود؛ زيرا اين اتفاق افتاد و پس از هفتاد سال سركوب مذهبيان و ممنوعيت فعاليت‌هاى مذهبى، موجى از اسلام‌خواهى و بازگشت به مذهب در آذربايجان، تاجيكستان و ازبكستان به‌وجود آمد كه سردمداران كرملين را ناچار كرد براى آنكه گرفتار شورش و انقلاب نشوند، به برخى آزادى‌هاى مذهبى تن دهند.

امام‌خمينى در نامه تاريخى خود به گورباچف، از همين موضوع، براى حقانيت دين و معنويت بهره مى‌گيرد:

آقاى گورباچف، وقتى از گلدسته‌هاى مساجد بعضى از جمهورى‌هاى شما پس از هفتاد سال بانگ «الله اكبر» و شهادت به رسالت حضرت ختمى مرتبت- صلى الله عليه و آله و سلم- به گوش رسيد، تمامى طرفداران اسلام ناب محمدى (ص) را از شوق به گريه انداخت. لذا لازم دانستم اين‌موضوع را به شما گوشزد كنم كه بار ديگر به دو جهان‌بينى مادى و الهى بينديشيد.[١]

٤. اثرگذارترين پيام انقلاب به ابرقدرت شرق، نامه تاريخى امام به گورباچف بود. پيش‌بينى فروپاشى شوروى،[٢] شكست كمونيست، توصيه به گرفتار نشدن در چاه غرب، و دعوت به اسلام و معنويت، آن‌چنان اثرگذار بود كه پس از گذشت سال‌ها، اين نامه تاريخى همچنان از سوى انديشمندان و سياستمداران، تحليل و بررسى مى‌شود.

[١]. همان، ج ٢١، ص ٢٢٢.

[٢]. اتحاد جماهير شوروى در سال ١٩٩٠ و طى يك كودتا از هم پاشيد و جمهورى‌هاى مختلف آن به تدريج اعلام خودمختارى كردند.