تبليغات استعمارگران، روشنفكران و دستگاه حاكم، اعتماد به‌نفس و خودباورى ملت ايران از دست رفته و عزت ملى ما به‌شدت پايكوب شده بود. كشورهايى چون ايران، ادامه حيات خود را مديون يكى از دو قطب شرق و غرب مى‌دانستند و در كشور ما، اين مغناطيس آمريكا بود كه قلب و مغز دستگاه حاكم و روشنفكران را به‌شدت به خود جذب كرده بود؛ و البته اين نگاه، در عموم مردم هم تأثير گذاشته بود.

امام‌خمينى در آغاز نهضت تلاش كرد در فضاى خفقان دوره شاه، به روحانيان كه رهبران نهضت اسلامى بودند، بباوراند كه مبارزه با شاه و تشكيل حكومت اسلامى، كارى شدنى است:

شما وظيفه داريد حكومت اسلامى تأسيس كنيد. اعتماد به‌نفس داشته باشيد و بدانيد كه از عهده اين كار برمى‌آييد.[١]

با آغاز نهضت اسلامى، همگان ديدند كه آنچه امام‌خمينى گفت، واقع شد و ملت ايران «توانست» برخلاف خواسته دو ابرقدرت بزرگ جهان، بلكه برخلاف ميل جهان غرب، رژيم شاه را سرنگون كند.

پيروزى انقلاب، با تهديدها و فشارهاى فراوان غرب، همراه شد؛[٢] دولت موقت و بعدها بسيارى از آنهايى كه مرعوب غرب بودند، اصرار داشتند كه «نمى‌توانيم» در برابر اين فشارها مقاومت كنيم و بهتر است با آنها از درِ مصالحه وارد شويم و دست‌كم به برخى از خواسته‌هاى آنها پاسخ مثبت دهيم.

[١]. مؤسسه تنظيم و نشر آثار امام‌خمينى، خودباورى و خودكفايى از ديدگاه امام‌خمينى( تبيان، دفتر بيست و ششم)، ص ١٩٢ و ١٩٣.

[٢]. به گوشه‌هايى از اين تهديدها و فشارها در فصل نخست اشاره كرديم.