متافيزيك از نظر رئاليزم - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ١٨ - بطلان انحصار معلومات ما بتجربيات
تحقّق مييابد و اما اصل سببيّت آتش از براى حرارت محسوس نيست تا داخل مجرّبات گردد و بايد آنها اين قانون را هم انكار كنند، و آنوقت است كه تمام علوم باطل خواهد شد، زيرا اساس همه آنها بر همين قانون عليّت استوار است.
در خاتمه بايد اين هم علاوه شود كه محال بودن حصول صد از ضرب سه در سه مانند ضرورت علّيّت نيز از عهده تجربه خارج است و جز در پناه عقل اثبات آن ممكن نيست و معلوم نيست طرفداران تجربه چه موققى را درين باره اتخاذ خواهند كرد؟
بلى اين دلائل بطور قطعى بطلان انحصار اعتبار معلومات را در تجربه براى ما مبرهن مىسازد و حقيقت اينست كه تجربه و احكام خالص عقلى هر دو تا منبع معلومات ما ميباشند و نفى يكى قهرا بنفى ديگرى منجر ميشود. پس لازم است بر ما كه هر دو را قبول داشته باشيم.
ماديّين وقتى ديدند ماترياليستى به سود آنان است آنرا تبليغ كردند و بعدها كه موضوع از مسير علمى خود خارج و بعالم سياست نيز راه پيدا نمود مشكلات كار بيشتر شد زيرا ديگر رسيدن به حقيقت، هدف اوّل نبوده، بلكه هدف چيزهاى ديگرى بود كه دروغ و مغالطه را در راه حصول آن بكار مىانداخت و كار بحدى به رسوائى كشيد كه ماترياليستها بدون خجالت ميگفتند كه رئاليسم فقط در ماترياليستى است، و متافيزيكى مساوى ايدهاليسمى و