متافيزيك از نظر رئاليزم - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ١٤١ - مطلب اول در اثبات اصل قدرت و علم

است كه انسان را يك موجود فعال و مدافع ببار مى‌آورد و اين نكته در كتاب ديگر بنده (حل ٦٦ سؤال دينى) بطور مفصّل ذكر شده و در آن كتاب حل مشكله شرور به شيوه ديگرى بيان شده كه خواننده محقّق ناچار است آنرا مطالعه كند. و اللّه الهادى و الموفّق.

(٣ و ٤) قدرت خداوند و علم خداوند

چنانچه سابقا اشاره شد دلائليكه براى بطلان مصدريّت مادّه و لزوم وجود واجب الوجود اقامه شد، همان دلائل علم و قدرت و حيات و اراده و اختيار واجب الوجود را نيز ثابت ميكند و اين مطلب بر خواننده مدقّق مخفى نبوده بسى روشن است.

ولى ما براى مزيد توضيح و ذكر بعضى از مطالب مهم، صفات مذكور را دوباره عنوان نموده و ذهن خوانندگان را بطرف آنها جلب ميكنيم.

مطلب اول در اثبات اصل قدرت و علم‌

(اول) علم و قدرت براى واجب الوجود محال نيست، و صفات ذاتيه اگر محال نبود ثبوت آنها حتمى و لازميست، زيرا امكان خاص در صنع ذات و صفات ذاتيه‌ى او تصوّر نمى‌شود و ما اين موضوع را در ضمن خواص واجب الوجود شرح داديم.

(دوّم) كائنات حدوثا و بقاء صحيح بافاضه و افاده‌ى حضرت خداوندى است، چنانچه برهان آن در خواص واجب گذشت، و افاضه و افاده‌ى مذكور بدون علم و قدرت واجب الوجود مفيض و مفيد معقول‌