آشنايى با حديث - استادان دانشكده علوم حديث - الصفحة ٤٨ - تدوين احاديث پيامبر (ص)

نامه‌ها، آيين‌نامه‌هاى مالياتى و نوشته‌هايى در موضوعات ديگر را در مجموعه‌اى به نام «مكاتيب الرسول» فراهم آورده است.

افزون بر آن پيامبر خدا (ص) امام على (ع) را هر روز فرا مى‌خواندند تا احاديث فراوانى را بنويسند و نگهدارى كنند.[٤٥]

تأييد و تشويق‌هايى هم از پيامبر به يادگار مانده است كه بيانگر اهميت نگارش حديث است. در گزارشى عبدالله بن عمر در حالى كه كوچكترين فردِ كاروان بوده است، خدمت پيامبر (ص) رسيد. پيامبر در اين ديدار درباره كسانى كه به رسول خدا دروغ ببندند هشدار داد و جايگاه آنان را آتش دانست. عبدالله به يكى از همراهان مى‌گويد: با اين هشدار پيامبر شما چگونه جرأت مى‌كنيد كه از پيامبر (ص) حديث نقل كنيد؟ صحابى پيامبر به عبدالله پاسخ مى‌دهد: ما چيزى از پيامبر نمى‌شنويم مگر آن كه در نوشته‌اى نزد ما محفوظ است.[٤٦]

اين گزارش نشان مى‌دهد كه از زمان پيامبر (ص) برخى از ياران براى پرهيز از نقل نادرست و دروغ بستن به پيامبر، نگارش احاديث را ضرورى مى‌دانستند.

اهميت گِردآورى سخنان پيامبر (ص) سبب شد در همان دوران برخى ياران رسول خدا مجموعه‌اى از سخنان ايشان را گِرد آوردند. در اين ميان نگاشته‌هايى مانند «جامعه»، «كتاب على»، «صحيفه على» از شهرت خاصى برخوردار است و برخى مكتوبات مانند «الصحيفة الصادقة» نوشته عبدالله بن عمرو عاص هم در ميان شيعه و سنى شناخته شده‌تر است.

افزون بر نوشته‌هاى مشهور ياد شده، مجموعه‌هايى از ياران پيامبر موجود است كه معمولًا با پيشوند «صحيفه» يا «نسخه» از آنان ياد شده است.[٤٧]

برخى از ياران پيامبر كه داراى آثار مكتوب بوده‌اند عبارتند از:

[٤٥]. تدوين الحديث، ص ٤٧ به نقل از الامامة والتبصرة، ص ١٨٣؛ بصائر الدرجات، ص ١٦٧.

[٤٦]. تدوين الحديث، ص ٤٨ به نقل از تقييد العلم، ص ٩٨.

[٤٧]. استاد مهدوى راد، نام ٤٨ صحابى پيامبر را با مشخصات آثار مكتوب آنان در كتاب تدوين الحديث آورده‌اند( تدوين الحديث، ص ٦٩- ٩٩).