آشنايى با حديث - استادان دانشكده علوم حديث - الصفحة ١٥٧ - گستره درخواست

مى‌داند، به خوبى دريافته است كه خداوند، نظام عالم را از راه سبب و مسبّب، اداره مى‌كند و در هر سببى، تأثيرى ويژه نهاده است. بنا بر اين، مطرح كردن درخواست‌هاى نامعقول، مخالفت با حكمت خداوند است و خداوند، اين‌گونه دعاها را اجابت نمى‌كند. به سخن ديگر هيچ گاه رحمت خداوند بر حكمت او سبقت نمى‌جويد هر چند همواره از خشم و غضب او پيش است. در روايتى، به نقل از امام حسين (ع) آمده است:

روزى امير مؤمنان (ع) با يارانش نشسته بود ... كه زيد بن صوحان عبدى، از ايشان پرسيد: ... كدام دعا، بى‌اثرتر است؟ فرمود: «كسى كه براى آنچه ناشدنى است، دعا كند».[٢٥٨]

دقّت در شرايط اجابت دعا و موانع آن، نيايشگر را به طرح درخواست‌هاى كارگشا، وادار مى‌كند و او اگر چه بر درخواست خود، پافشارى مى‌كند؛ ولى هرگز در برابر خداى يكتا، گستاخى و بى‌ادبى را روا نمى‌داند.

گستره درخواست‌

در چه زمانى و در كدام مكان، بايد خدا را خواند؟ و از او چه بايد خواست؟

در متون حديثى، زمان‌ها و مكان‌هاى مقدّسى براى نيايش، بيان شده و فهرستى از نيايش‌هاى زيبا را مى‌توان يافت. اگر چه اين زمان و مكان‌ها، در سرعت بخشيدن به اجابت دعا، بسيار مؤثّراند؛ امّا آنچه مهم است، در دين مقدّس اسلام، بر خلاف برخى اديان، نجوا با خدا، اختصاص به زمان و مكان خاصّى ندارد و نيايشگر، مى‌تواند با خداى خود، با هر زبانى نيايش كند و در بيان درخواست‌هاى خود، كوتاهى نورزد.

پيشوايان معصوم، از سويى مردم را به خواندن دعا، سفارش مى‌كردند و از سوى ديگر، برخى دعاهاى نادرست را اصلاح مى‌كردند. امام صادق (ع)، در روايتى مى‌فرمايد:

[٢٥٨]. كتاب من لا يحضره الفقيه، ج ٤، ص ٣٨١، ح ٥٨٣٣.