آشنايى با حديث - استادان دانشكده علوم حديث - الصفحة ١٥٢ - آداب دعا

در حديثى آمده است كه گروهى به امام صادق (ع) گفتند:

ما دعا مى‌كنيم، ولى مستجاب نمى‌شود.

امام فرمود:

چون شما، كسى را مى‌خوانيد كه او را نمى‌شناسيد.[٢٤٣]

انقطاع يا قطع اميد از غير پروردگار، يكى ديگر از آداب دعاست. نيايشگر، پس از شناخت خدا، هر قدرتى را در برابر او، ناچيز مى‌داند و هر اندازه كه نااميدى از مخلوقات، بيشتر شود، روح دعا و پرستش، در او تقويت مى‌شود.

پيامبر خدا (ص)، راز خواندن خدا را چنين بيان فرموده است:

دلت را از هر چه غير اوست، تهى كن و او را به هر نامى كه مى‌خواهى، بخوان.[٢٤٤]

بنا بر اين، شناخت خداوند و نااميدى از غير او، مهم‌ترين كليد نيايش است. نيايشگر، بايد بداند كه در برابر كيست و از غفلت و بى‌توجّهى بپرهيزد و آن‌گاه كه از غفلت، كناره گيرد، دل او بيدار مى‌شود و با مبدأ همه نيكى‌ها، پيوند باطنى برقرار مى‌كند و دعايش در آستانه اجابت، قرار مى‌گيرد. آن‌كه در دام غفلتْ باقى بمانَد، از پاسخ پروردگار، محروم خواهد ماند. امام على (ع) در حديثى مى‌فرمايد:

لا يَقبَلُ اللهُ دُعاءَ قَلبٍ لاهٍ.[٢٤٥]

خداوند، دعاى غافل‌دلان را نمى‌پذيرد.

كسى كه خدا را شناخت و از غيرِ او، روى برتافت، تنها به هنگام گرفتارى به درگاه الهى روى نمى‌آورد؛ بلكه در خوشى و اندوه، با دعا، انس دارد و به راز و نياز با خدا در روزگار گرفتارى، بسنده نمى‌كند. دعاى چنين انسانى، به اجابتْ نزديك است. در حديثى قدسى، خداوند به پيامبرش داوود (ع)، فرموده:

أُذكُرني في أيّامِ سَرّائِكَ حتّى أستَجيبَ لكَ في أيّامِ ضَرّائَكَ.[٢٤٦]

[٢٤٣]. التوحيد، ص ٢٨٨- ٢٨٩.

[٢٤٤]. مصباح الشريعة، ص.

[٢٤٥]. الكافى، ج ٢، ص ٤٧٣، ح ٢.

[٢٤٦]. بحار الأنوار، ج ١٤، ص ٣٧، ح ١٥.