آشنايى با حديث - استادان دانشكده علوم حديث - الصفحة ٥٥ - روزگار امام صادق (ع)

امام براى انتشار احاديث، گاه براى همه مردم، در مجالس عمومى سخن مى‌گفت و گاهى نيز براى ياران ويژه‌اش در مجالس خصوصى، نكات مهم اعتقادى و فقهى را بازگو مى‌كرد. گاهى نيز از نامه بهره مى‌برد. روش ديگر امام باقر (ع) ارجاعات بود، بدين گونه كه از ياران برجسته‌اش مى‌خواست تا در مسجد بنشينند و براى مردم، حديث بگويند و از مردم مى‌خواست كه براى مسائل دينى به آنان مراجعه كنند.

فضاى علمى پديد آمده، سبب شد تا امام باقر (ع) شاگردان زِبَردستى را در رشته‌هاى مختلف علمى تربيت كند كه هر كدام از آن‌ها در شهر و ديار خود، پاسخگوى مردم بودند. محمّد بن مسلم، زُرارة بن اعين، ابان بن تَغلِب، نمونه‌اى از شاگردان انديشمند امام باقر (ع) بودند كه حتّى دانشمندان سنّى از مراجعه به آنان، بى‌نياز نبودند.

احاديث فقهى و قواعد كلّى فقه- كه راه‌گشاى اجتهاد در مسائل جديد است- در ميان احاديث امام باقر (ع) درخشش فوق العاده‌اى دارد، هر چند موضوعات مهمّ ديگرى مانند تفسير قرآن، اعتقادات، اخلاق، دعا و تاريخ نيز مورد توجّه امام بود و احاديث‌

گران‌بهايى در رشته‌هاى ياد شده از او به جاى ماند. امام باقر (ع) با بيان احاديث تاريخى، سيره رفتارى امام على (ع) و ماجراى عاشورا را به خوبى براى ما به ارمغان نهاد.

نمونه‌اى از احاديث اخلاقى امام باقر (ع):

إنَّ الحَسَدَ لَيَأكُلَ الإيمانَ كَما تَأكُلُ النّارُ الحَطَبَ.[٥٣]

حسد، ايمان را مى‌خورد، همان‌گونه كه آتش، هيزم را مى‌خورد.

روزگار امام صادق (ع)

امامت امام صادق (ع) از سال ١١٤ هجرى آغاز شد و در سال ١٤٨ با شهادت ايشان، خاتمه يافت. شرايط دوران امام صادق (ع) مانند دوران امام باقر (ع) بود، افزون بر آن كه درگيرى‌هاى سياسى ميان حاكمان، افزايش يافت و سرانجام در سال ١٣٢ بنى اميه، سقوط كرد و بنى عبّاس كه به خاطر نسبتشان با عبّاس، عموى پيامبر،

[٥٣]. الكافى، ج ٢، ص ٣٠٦، ح ١.