آشنايى با حديث - استادان دانشكده علوم حديث - الصفحة ٦٠ - روزگار امام رضا (ع)

احاديثِ امامان پيشين، آسان شد و آن‌ها مى‌توانستند نظر امامان را در موضوعات گوناگون در يابند.

اهمّيت ديگر دوران امام رضا (ع)، حضور ايشان در مركز خلافت آن روزگار، يعنى خراسان بود. امام به اصرار مأمون، خليفه عبّاسى، مجبور شد تا مدينه را ترك گويد و با پذيرفتن ولى‌عهدى مأمون، به خراسان برود. خراسان در آن دوره، يكى از مراكز حديثى فقهى اهل تسنّن به شمار مى‌آمد و محلّ آمد و شدِ دانشمندان مسلمان و غير مسلمان بود. امام از اين فرصت پديد آمده، بهره برد و با شركت در مناظرات علمى مختلف، دلايلِ امامتِ شيعه را به گونه‌اى شفّاف بيان كرد، به گونه‌اى كه پس از امام رضا (ع)، كمتر پرسشِ پاسخ نيافته‌اى در امر امامت، باقى ماند. ايشان، در اين دوران، ادّعاهاى اديان ديگر را خنثا مى‌كرد و با برگويى صفات خداوند متعال، يكتاپرستى ناب را ترويج مى‌نمود. از همين رو، احاديثِ فراوانى در موضوع امامت و توحيد از امام رضا (ع) براى ما باقى مانده است. براى نمونه، امام فرمود:

إنَّ الإمامةَ أُسُّ الإسلامِ النّامى و فَرعُهُ السامى.[٥٦]

امامت، ريشه بالنده اسلام و شاخه برافراشته آن است.

پرداختن به فقه، از موضوعات مهمّى بود كه امام رضا (ع) درباره آن، احاديث فراوانى را به يادگار نهاد. احاديث تخصّصى فقهى در ميان احاديث امام رضا (ع) بيشتر نمود دارد؛ زيرا شاگردان امام از احاديث فقهى امامانِ گذشته، باخبر بودند و كتاب‌هايى موضوعى نيز در اين باب، تدوين شده بود. بنا بر اين، سؤالات آنان، سؤالاتى ابتدايى نبود، بلكه با تكيه بر دانشِ پيشينيان، پرسش‌هاى جديد و دقيق‌ترى را مطرح مى‌كردند و امام نيز به آنان، پاسخى در خور مى‌داد و بدين‌سان، مجموعه‌اى از احاديث تخصّصى درفقه، پديد آمد.

دسته‌اى ديگر از احاديث امام رضا (ع)، احاديث تفسيرى است كه پاسخى به پرسش‌هاى شيعه و سنّت از آيات قرآن كريم است.

[٥٦]. الكافى، ج ١، ص ٢٠٠، ح ١.