آشنايى با حديث - استادان دانشكده علوم حديث - الصفحة ١٤١ - باورهاى دينى مستند

نكته‌

گستره كاربرد معيار نيز در خور توجّه است. بديهات عقلى و حسّى، و تجربه‌هاى علمى بشر، در دامنه وسيعى از شناخت هست و نيست اين جهان و تشخيص درست و نادرست‌هاى آن، مورد استفاده قرار مى‌گيرند؛ امّا در بخش ناپيداى هستى، كاربرد ندارند و درباره معلومات فرا بشرى و ناظر به رويه ديگر اين جهان نظرى ندارند؛ چراكه با هيچ يك از حواسّ پنجگانه بشر، درك نشده‌اند و قواعد و قانون‌هاى آن دنيا، نامعلوم است.

ما در برزخ، چگونه به سر مى‌بريم؟ اعمال ما به چه صورت، تجلّى مى‌يابد؟ چگونگى محاسبه، ارتباط با فرشتگان و تنبيه و تشويق اخروى، همه از مسائلى هستند كه فراتر از عقل و تجربه هستند و از اين رو، احاديث درباره آن‌ها را بايد با معيار ديگرى سنجيد. احاديث مرتبط با عمل و عبادت، و امورى كه نتيجه اصلى آن‌ها در جهان آخرت، جلوه مى‌كند، نيز ملحق به همين دسته است. در اين موارد، شارع مقدّس، خواهان به انجام رسيدن كارى از سوى ماست؛ كارى كه هنوز وقوع خارجى نيافته است تا عقل بتواند با شناخت آن، نظر شارع را نقد و بررسى كند. از اين رو، بسيارى از احاديث فقهى، به وسيله عقل بشر، قابل نقد نيستند، مگر آن دسته كه بخشى از واقعيت خارجى را نشان دهند و يا با واقعيت خارجى، درگير شوند.

باورهاى دينى مستند

هر مسلمان مؤمن، در طول زندگى دينى خود، با بررسى‌هاى فردى و اجتماعى، به زنجيره‌اى از باورهاى استوار و ريشه‌دار، اعتقاد پيدا مى‌كند؛ باورهايى كه از متن قرآن و حديث، برگرفته شده و اطمينان، قابل استناد به آن‌ها هستند. اين اعتقادات،

معيار مطمئنى براى نقد آنچه به دين و پيشوايان آن منسوب مى‌شود، به شمار مى‌آيند.

براى نمونه، هرگاه متنى مانند متن زير به پيامبر خدا (ص) منسوب شود، به دليل مخالفت آن با آموزه‌هاى قرآنى و گفتار و رفتار پيامبر (ص)، به ساختگى بودن آن پى مى‌بريم: