آشنايى با حديث - استادان دانشكده علوم حديث - الصفحة ١٥٦ - موانع اجابت دعا

سومين و مهم‌ترين مانع اجابت دعا، حكمت پروردگار است. گاهى نيايشگر، تمامِ شرايط پيش‌گفته را فراهم مى‌آورد و از تمامِ عواملِ باز دارنده اجابت، پرهيز مى‌كند، ولى دعايش مستجاب نمى‌شود؛ زيرا حكمت پروردگار، برآورده شدن دعا را به صلاحِ او نمى‌داند.

حكمتِ الهى، دانش استوار خداوند است كه از ظرائف و پيامد درخواست‌ها، آگاه است و بر اين اساس، گاهى برآورده شدن درخواست بنده را به ضرر دينِ او مى‌داند و بر اساس لطف خويش، حاجت بنده را برآورده نمى‌سازد. پيامبر خدا (ص) در اين زمينه، فرموده است:

همانا بنده در آستانه رسيدن به حاجتى از حاجت‌هاى دنيا قرار مى‌گيرد؛ امّا خداوند، از فراز هفت آسمان، او را ياد مى‌كند و مى‌فرمايد: «فرشتگان من! اين بنده‌ام، به حاجتى از حاجت‌هاى دنيا، نزديك شده است. اگر آن را برايش بگشايم، درى به سوى آتش بر او گشوده‌ام. پس آن را از او دور كنيد». بنده، انگشت حسرت مى‌گزد و مى‌گويد: چه كسى بر من در رسيدن به آن حاجت، پيشى گرفت؟ چه كسى به من نيرنگ زد؟ در صورتى كه اين، جز لطفى نيست كه خداوند، در حقّ او نموده است.[٢٥٦]

نگاهى به فرآيند «نيايش» و «برآورده نشدن نياز»، نشان مى‌دهد كه در پاره‌اى موارد، خداوند، در همين دنيا، جاى‌گزينى بهتر از آنچه نيايشگر مى‌خواهد، فرا رويش مى‌نهد. امير مؤمنان على (ع) مى‌فرمايد:

رُبَّما سَأَلتَ الشى‌ءَ فَلَم تُعطَهُ وَ اعْطيتَ خَيراً مِنهُ.[٢٥٧]

اى بسا كه چيزى را خواسته‌اى و به تو داده نشده است، امّا بهتر از آن، به تو داده شده است.

درنگى در حكمت خداوند، نيايش‌گر را از درخواست‌هاى نابه‌جا، باز مى‌دارد و او را به خواستن آنچه شايسته است، وا مى‌دارد. براى نمونه، آن كه خدا را حكيم‌

[٢٥٦]. حلية الأولياء، ج ٧، ص ٢٠٨؛ نهج الدعاء، ج ١، ص ٤٧٤ و ٧٨٨.

[٢٥٧]. غرر الحكم، ح.