آشنايى با حديث - استادان دانشكده علوم حديث - الصفحة ١٩٦ - خوب گوش سپردن

از سوى ديگر، اين كار حقّى برگردن ماست. صاحب اين حق نيز هم «دانش» است و هم «آموزگار دانش». هم دانش، مقدّس است، هم آموزگار، محترم. لذا بنا به فرموده امام سجّاد (ع)، حق دانش، آن است كه با پرهيز از لذّت‌ها و شهوت‌ها، دل را پاك‌سازى كرده، ذهن را آماده، گوش را شنوا و هوش را تيز و گيرا سازيم.[٣٦١] حقّ آموزگار بر آموزنده نيز آن است كه از همين راه، او را در فراگيرى دانش، يارى كنيم.[٣٦٢]

آموزش چهره به چهره‌

براى كسب دانش، راه‌هاى مختلفى وجود دارد؛ امّا بى‌ترديد، كارآمدترين راه، آموزش مستقيم و چهره به چهره است. اين نوع آموختن، تأثير بيشترى دارد و قدرت فراگيرى را افزايش مى‌دهد. رسول خدا (ص) در اين باره مى‌فرمايد:

خُذُوا العِلمَ مِن أفواهِ الرِّجالِ.[٣٦٣]

دانش را از دهان مردان (سخنان رو در رو را فرا بگيريد)، فرا بگيريد.

البته اين به معناى ناديده گرفتن ديگر عوامل مؤثّر در يادگيرى نيست.

خوب گوش سپردن‌

يكى از عوامل موفّقيت در آموختن، خوب گوش دادن است. گوش دادن، غير از شنيدن است. اگر با دقّت كردن، تأمّل و آمادگى به سخنى توجّه شود، اين كار، با شنيدنى كه به معناى شنيدن يك سرى كلمات، بدون توجّه و دقّت در معناى آنهاست، فرق اساسى دارد. دانش‌آموز موفّق، كسى است كه از هنر خوب گوش سپردن، بهره‌مند باشد. به گفته امام على (ع)، آن‌كه خوب گوش دهد، زود بهره خواهد بُرد.[٣٦٤]

[٣٦١]. ر. ك: همان، ح ٩٣٧.

[٣٦٢]. ر. ك: همان، ح ٩٣٨.

[٣٦٣]. همان، ح ٩٣٩.

[٣٦٤]. ر. ك: همان، ح ٩٤٢.