آشنايى با حديث - استادان دانشكده علوم حديث - الصفحة ٦٥ - ب- مسندنگارى

اين دوران، مانند: به قدرت رسيدن وزراى آل بويه با گرايش شيعى، عالم بودن مسئولان حكومتى، صاحب بن عبّاد، ابو على سينا و شاپور بن اردشير به ايجاد فضاى باز فرهنگى كمك كرد و همه دانشمندان توانستند افكار و انديشه‌هاى خويش را مطرح سازند.

تأسيس مراكز علمى، مانند «دار العلم‌ها» و كتاب‌خانه‌هاى بزرگ در بغداد و رى نيز ياريگر اين شكوفايى و روزگار زرين تمدّن اسلامى شد.

گونه‌هاى نگارش حديث در قرن چهارم و پنجم‌

فضاى پيش‌گفته، با همّت عالمان دينى، آثار حديثى فراوانى را براى ما به يادگار نهاد، به گونه‌اى كه در اين سال‌ها، كتاب‌هاى حديثى معتبر و سترگى در موضوعات گوناگون و با سَبك‌هاى مختلف، تأليف يافتند كه به مهم‌ترين آنها اشاره مى‌شود:

الف- جامع‌نگارى‌

الكافى از آنِ ثقة الاسلام كلينى، در هشت جلد [و با چاپ جديد در پانزده جلد]، كتاب من لا يحضره الفقيه، از آنِ شيخ صدوق، در چهار جلد و كتاب‌هاى تهذيب الاحكام، در ده جلد و الاستبصار، در چهار جلد، تأليف شيخ طوسى، عناوين چهار كتاب اصلى شيعه هستند كه در تمام موضوعات فقهى و گاهى غير فقهى، احاديث مهمّى را گرد آورده‌اند كه نزد شيعيان، اعتبار فراوانى دارند.

ب- مسندنگارى‌

مسندنگارى، گونه‌اى از نگارش است كه در آن، احاديث يك راوى را بدون در نظر گرفتن موضوعات آن، كنار هم مى‌نهد.

نگارش مسند در ميان شيعيان، چندان مرسوم نبود و دانشوران شيعى، به گردآورى حديث در باره يك موضوع، بيشتر اهمّيت مى‌دادند؛ زيرا نگارش‌هاى موضوعى در يافتن نظر نهايى معصومان مفيدتر است. در سده‌هاى چهارم و پنجم هجرى، پاره‌اى از مسند نويسى‌ها در ميان شيعه پديد آمد، با اين تفاوت كه به گردآورى حديث يك راوى نپرداختند، بلكه احاديثِ هر امامى را جداگانه، گِرد آوردند. كتاب تحف العقول ابن شعبه حَرّانى و نزهة الناظر حُلوانى، كتاب‌هايى هستند