در سال ٤١ هجرى، امام على (ع) شهيد شد و حسن بن على (ع) به امامت رسيد؛ امّا با نهايت تأسّف، مردم دنيازده به وعده‌هاى معاويه، فريفته شدند و به سوى معاويه، روى آوردند. عدّه‌اى نيز از تهديدهاى معاويه ترسيدند و امام حسن (ع) را تنها گذاشتند. امام كه نافرمانى مردم را ديد، ناگزير، صلح با معاويه را پذيرفت. اين شرايط، پس از شهادت امام حسن (ع) هم ادامه داشت و امام حسين (ع) نيز تا مرگ معاويه، با همان شرايط برادرش امام حسن (ع)، رو به رو شد. بنا بر اين، تفاوتى در تعداد و نيز موضوعات احاديث اين دو امام بزرگوار، ديده نمى‌شود. شرايط دشوار و خفقان‌آور دوران معاويه، از سويى و كم‌كارى شيعيان، از سويى ديگر، سبب شد كه تعداد احاديث بر جاى مانده از امام حسن و امام حسين، (عليهماالسلام) بسيار اندك باشد و در موضوعاتى مانند اخلاق و فضائل اهل بيت (عليهم السلام) محدود شود. البته شيوه امام حسن (ع) كه براى اثبات حقّانيت اهل بيت (عليهم السلام) با مخالفان، مناظره مى‌كرد، در احاديثى مشهور به «احتجاج» به ما رسيده است. اين مناظرات، شيوه‌اى از بيان احاديث است كه در دوران پس از امام حسين (ع) گسترش يافت. در ميان احاديث امام حسين (ع) افزون بر موارد پيش‌گفته، دو نمونه حديثى بيشتر رُخ مى‌نمايد: نخست، دعاهاى امام حسين (عليهم السلام)

است كه يكى از آن‌ها دعاى مشهور «عرفه» است كه در آن، امام، والاترين معارف دينى را در واژگانى زيبا به يادگار نهاده است. از اين دعاى گرانقدر است:

بار خدايا! ... مرا با گناهانم، بى آبرو مكن و مخواه كه با افشاى زشتى‌هاى درونم، رسوا شوم. چنين مپسند كه گناهانم، دست و پا گيرم شوند. نعمت‌هايى را كه به من داده‌اى، از من مگير.[٤٩]

گونه ديگر از احاديث امام حسين (ع)، احاديث حماسى آن بزرگوار است كه با آغاز نهضت حسينى و حركت امام از مدينه به سوى كربلا، صادر شده است، كه در آن، افزون بر بيان مظلوميت اهل بيت و ستم خاندان يزيد، احاديث زيباى توحيدى و مناجات با پروردگار، ديده مى‌شود. مانند آخرين سخنان امام حسين (عليهم السلام) كه در مذبح عشق، كربلا، فرمود:

[٤٩]. اقبال الأعمال، ج ٢، ص ٨٠.