آشنايى با حديث - استادان دانشكده علوم حديث - الصفحة ٢٥٢ - ٦ تفسير

سَبَقَتْ رَحْمَتى غَضَبى.[٥٢٨]

رحمت من، بر غضبم، پيشى دارد.

در بيتى كه خواهد آمد، مى‌بينيم كه حافظ، از مضمونِ حديثى، تركيب تازه‌اى ساخته است، به نام «سابقه»:

اميدوارى به «سابقه»، يعنى اميد بستن به رحمتى كه پيش‌روتر از غضب الهى است.

٦. تفسير

در تأثير تفسيرى، شاعر يا نويسنده، حديثى را تفسير يا تبيين مى‌كند و ژرفاى آن را نشان مى‌دهد. گاه نيز درباره بُعد ديگرى از مفهوم آن حديث- كه كمتر بدان توجّه شده است-، سخن مى‌گويد. براى نمونه، در حديثى از امير مؤمنان على (ع)، پُرخورى، دشمن تيزهوشى خوانده شده است:

البِطنَةُ تَمنَعُ الفِطنَةَ.[٥٣٠]

پُرخورى، مانع تيزهوشى است.

سنايى، اين حديث را شرح داده و نكاتى را بر آن، افزوده است:

[٥٢٨]. الكافى، ج ١، ص ٤٤٣، ح ١٣.

[٥٢٩]. ديوان حافظ، غزل ٤٠٧.

[٥٣٠]. غررالحكم، ج ١، ص ٩٤، ح ٨١٥١.

[٥٣١]. حديقة الحقيقه، ص ٣٨٩.

[٥٣٢] فطنت: فطانت، هوشيارى، زيركى.