آشنايى با حديث - استادان دانشكده علوم حديث - الصفحة ٢٧٣ - تأثير معنايى

٤. استخوان در گلو و خار در چشم داشتن‌[٥٨٧]

استخوان در گلو و خار در چشم داشتن، برگرفته از عبارتى از نهج البلاغة است كه امير مؤمنان (ع) در آن براى نشان دادن مظلوميت و تنهايى و سكوت اجبارى خود، آن را بيان فرموده است. امام (ع) اين سخن را براى بيان سختى‌هاى دوران بعد از ارتحال پيامبر (ص) بر زبان آورد:

فَصَبرتُ وَ فِى العَين قَذىً وَ فِى الحَلقِ شَجاً.[٥٨٨]

خار در چشم و استخوان در گلو، صبر كردم.

امروزه نيز بسيارى از مردم، براى نشان دادن وضعيت دشوارى كه در آن قرار گرفته‌اند و امكان دفاع از خود را ندارند، همين جمله را تكرار مى‌كنند.

٥. اوّل سلام، بعداً كلام‌[٥٨٩]

از سرور شهيدان، امام حسين (ع) نقل شده كه پيش از سلام كردن، كلامى نگوييد.[٥٩٠] همچنين پيامبر اكرم فرموده است:

مَنْ بَدَأَ بِالكَلامِ قَبْلَ السَّلامِ فَلا تُجيبُوهُ.[٥٩١]

پاسخ كسى را كه پيش از سلام كردن، سخن مى‌گويد، ندهيد.

سلام، آيينى است كه نخستين لحظه ملاقات انسان‌ها را با يكديگر، شيرين و سرشار از دوستى مى‌كند. كلامى كه با سلام آغاز گردد، از درشتى و تندى و دشمنى، در امان است.

[٥٨٦]. مثنوى، دفتر اول، بيت ٥٤٨: مصرع دوم در برخى نسخه‌ها به گونه:« در خيالاتش چو سوفسِطايى‌ام» آمده است.

[٥٨٧]. كتاب كوچه، ج ٢، ص ٤٥٧،( حرف الف).

[٥٨٨]. نهج البلاغة، خطبه ٣.

[٥٨٩]. دوازده‌هزار مثل فارسى، ص ١٦٥.

[٥٩٠]. السّلام قبل الكلام( تحف العقول، ص ٢٤٦).

[٥٩١]. الكافى، ج ٢، ص ٦٤٤، ح ٢.