آشنايى با حديث - استادان دانشكده علوم حديث - الصفحة ٢٣٩ - معرفت خدا

مى‌شود اما دورى از دنيا، او را بسان باد از صراط گذر مى‌دهد.

خاستگاه زهد

زهد با همه فايده‌هاى علمى و عملى‌اش، نيازمند سرچشمه‌هايى است كه بى‌رغبتى به دنياى فانى از درون آن بجوشد و شوق و رغبت انسان را به جلوه‌هاى شيطانى و زودگذر دنيا از ريشه بخشكاند و مبدأ ميل آدمى را تغيير دهد.

احاديث معصومان (عليهم السلام)، خاستگاه‌هاى متعددى را براى جوشش مستمرّ زهد از درون جان، نشان داده‌اند كه ما آنها را در چهار بخش كلى جاى مى‌دهيم:

معرفت خدا

نخستين خاستگاه زهد و مبدأ تغيير ميل انسان از دنياى فانى به جهان باقى، شناخت خداوند و دارايى‌هايى بى‌كران او است. فهم برترى آنچه خدا دارد بر آنچه ما به پندار خود داريم، كافى است آنچه را دوست داريم با وعده صادق خداوند عادل به ديگرى بسپاريم و يا در هر راهى كه او فرموده هزينه كنيم و يا حتى از آن بپرهيزيم. به سخن ديگر شناخت خداوند و صفات عدالت، صداقت و غناى بى همانند او، ما را به آسانى از هر آنچه همو در اين دنيا در اختيارمان نهاده است، جدا مى‌كند و شوق نيل به آنچه را وعده داده است، چنان در ما بر مى‌انگيزد كه حاضر مى‌شويم هر چه بيشتر بدهيم و از دنيا كنار بمانيم، تا داشته‌هاى گرانبهاى خدا را به دست آوريم. احاديث زير دو ركن اصلى اين معرفت، يعنى شناخت خدا و شناخت ارزش داشته‌هاى خدا و تأثير آنها را در زايش درونى زهد، نشان مى‌دهد:

امام على (ع) مى‌فرمايد:

أصلُ الزُّهدِ حُسنُ الرَّغبَةِ فى مَا عِندَ اللهِ.[٤٩٦]

اساس زُهد، رغبت نيكوست به آنچه نزد خداست.

امام صادق (ع) مى‌فرمايد: خداى متعال، در رازگويى‌هاى خويش با موسى (ع) فرموده است:

[٤٩٦]. مستدرك الوسائل، ج ١٢، ص ٤٧، ح ١٣٤٨١.