آشنايى با حديث - استادان دانشكده علوم حديث - الصفحة ١٩٢ - انگيزه متعالى

موضوعاتى است كه مورد توجّه اهل بيت (عليهم السلام) قرار داشته است و آن بزرگواران، نكاتى مهم و اساسى در اين باره، بيان كرده‌اند. هدف اصلى اين بخش از آموزه‌هاى دينى، كمك به ره‌پويان وادى علم براى كسب موفّقيت و بِه‌روزى است. در ادامه، به اين امور مى‌پردازيم:

انگيزه متعالى‌

انگيزه، جهت‌گيرى انسان در هر كارى را نشان مى‌دهد. براى كاميابى در علم‌آموزى نيز انگيزه، نقشى اساسى دارد. در اين گونه امور، معمولًا انگيزه، ناديده انگاشته مى‌شود و تصوّر بر آن است كه مهم، فرا گرفتن موادّ دانش است، غافل از آن كه فراگيرى دانش، براى عمل كردن است و اگر انگيزه جوينده دانش، نادرست باشد، در حقيقت، در مسيرى نادرست، گام نهاده است و اين، يعنى دور شدن از موفّقيت. برخى افراد، دانش را براى فخرفروشى، تقويت خود براى مجادله با ديگران، جلب مردم به سوى خود، تكبّر و خود برتربينى، خوبْ سخن گفتن و ... فرا مى‌گيرند، غافل از آن كه نتيجه‌اى جز ناكامى نخواهد داشت. در سخنان رسول خدا (ص) آمده است كه هر كس به خاطر فخرفروشى، مجادله و جلب توجّه مردم، دانشى را بياموزد، فرجام كارش دوزخ است:

لا تَطلُبُوا العِلمَ لِتُباهوا بِهِ العُلَماءَ، وَ لا لِتُماروا بِهِ السُّفَهاءَ، وَ لا لِتَصْرِفوا بِهِ وُجوهَ النّاسِ إلَيكم، فَمَن فَعَلَ ذلِك فَهُوَ فِى النّارِ، وَ لكن تَعَلَّموهُ لِله وَ لِلدّارِ الآخِرَةِ.[٣٥٤]

دانش را نجوييد تا بدان، به دانشمندان، فخر بفروشيد يا با نادانان، به جدل برخيزيد و يا نظر مردم را به سوى خود بگردانيد، كه هركس چنين كند، در آتش است؛ ليكن دانش را براى خدا و سراى آخرت، فراگيريد.

از آن‌جا كه دوزخ، تجلّيگاه اعمال دنيوى ماست، معلوم مى‌گردد كه چنين شخصى در دنيا نيز ناكام خواهد بود. مردم، انسان‌هاى فخرفروش، اهل بگومگو و خودمحورى را كه همه را به سوى خود فرا مى‌خوانند، دوست نمى‌دارند.

[٣٥٤]. همان، ح ٩١١.