آشنايى با حديث - استادان دانشكده علوم حديث - الصفحة ٢٧٧ - ٢ انظُر إلى ما قال وَ لا تَنظُر إلى مَن قال

يا نوفُ! إرحَمْ تُرحَم.[٦٠٤]

اى نوف! رحم كن تا بر تو رحم آرند.

امروزه، اين سخن را در قالب ضرب المَثَل به كار مى‌برند و مرادشان اين است كه تا بر ديگران رحم نكنى، ديگران هم بر تو رحم نخواهند كرد. از پيامبر خدا (ص) نيز نقل شده كه فرمود:

مَنْ لا يَرحَمْ، لا يُرْحَمْ.[٦٠٥]

كسى كه رحم نمى‌كند، رحم نمى‌بيند.

نوشته‌اند كه روزى پيامبر خدا (ص) نشسته بود و يكى از نوادگان دلبند خود را روى زانوانش نشانده بود و گه‌گاه، او را مى‌بوسيد. مردى- كه گويا از بزرگان قريش بود-، اين عمل پيامبر خدا (ص) را ديد و به ايشان، اعتراض كرد و گفت: من، ده پسر دارم و تا كنون، هيچ كدام از آنان را نبوسيده‌ام.

پيامبر (ص) به او فرمود: «كسى كه در دل، رحم نداشته باشد، به او رحم نخواهد شد. اگر خداوند، رحم را از دل تو برداشته، گناه من چيست؟ مَن لا يرْحَمْ لا يرْحَمْ».[٦٠٦]

عبارت فارسى اين مَثَل (إرحَم، تُرحَم)، اين‌گونه است:

هر كه رحمت نكند، بر وى، رحم نمى‌كنند.[٦٠٧]

سعدى شيرين سخن نيز در يكى از قصايدِ خود مى‌گويد:

٢. انظُر إلى ما قال وَ لا تَنظُر إلى مَن قال‌

از امام على (ع) نقل شده كه فرمود:

انظُر إلى ما قَالَ، وَ لا تَنظُر إلى مَن قَالَ.[٦٠٨]

[٦٠٤]. الأمالى، صدوق، ص ٢٧٨.

[٦٠٥]. كتاب من لا يحضره الفقيه، ج ٤، ص ٣٨٠، ح ٥٨١٠.

[٦٠٦]. ر. ك: بحار الأنوار، ج ٤٣، ص ٢٩٥، ح ٥٦.

[٦٠٧]. امثال و حكم، ج ٤، ص ١٩٦٤.

[٦٠٨]. غرر الحكم، ح ٥٠٤٨.