آشنايى با حديث - استادان دانشكده علوم حديث - الصفحة ٦٦ - و- غيبت نگارى

كه احاديث امامان معصوم را به تفكيك، ذكر كرده اند و خواننده، براى خواندن احاديثِ هر امام، مى‌تواند به آن‌ها مراجعه كند.

ج- تك‌نگارى‌

از ديگر تلاش‌هاى علماى حديث در سده چهارم و پنجم، نگارش در موضوعات ويژه است. براى نمونه، شيخ صدوق، با گردآورى احاديث خداشناسى، كتابِ ارزشمند التوحيد را نگاشت و يا با رويكردى ذوقى، احاديث عددى را كنار هم نهاد و كتاب الخصال را تدوين كرد. صفّار قمّى، يكى ديگر از عالمان اين دوره است كه كتاب بصائر الدرجات او در زمينه احاديثِ امامت است. التمحيص اسكافى و مصادقة الإخوان شيخ صدوق نيز دو نمونه از تأليفات اخلاقى اين دوره است.

د- امالى‌

امالى، به مجموعه‌اى از احاديث، گفته مى‌شود كه استاد حديث، در مناسبت‌هاى مختلف، براى شاگردانش بيان مى‌كرد و آنان نيز آن را با دقّت، مى‌نوشتند. الأمالى شيخ صدوق، الأمالى شيخ مفيد، الأمالى شيخ طوسى و الأمالى سيد مرتضى، چهار كتابى هستند كه با اين عنوان، از اين دوران، باقى مانده است.

ه- تفسير روايى‌

كتاب‌هاى تفسير قرآن با استفاده از احاديث نقل شده از پيامبر خدا و اهل بيت بزرگوار ايشان، از ديگر آثار اين دوران است. تفسير العياشى، تفسير القمّى، تفسير فرات و التبيان شيخ طوسى، از كتاب‌هاى تفسيرى تأليف شده در دو سده ياد شده است.

و- غيبت‌نگارى‌

غيبت كبرا، آغاز شد، امّا غيبت امام، براى شيعيان كه بيش از دو قرن با حضور امامِ معصوم در جامعه، خو گرفته بودند، بسيار دشوار بود. همين امر، سبب شد تا پرسش‌ها و شُبهات فراوانى براى ايشان، پديد آيد. اين مسئله، انديشمندان شيعى را واداشت تا در پاسخ به اين شُبهات مطرح شده، كتاب‌هايى را تأليف كردند كه احاديث پيامبر (ص) و پيشوايان معصوم در زمينه امر غيبت را فرا روى پرسشگران‌