آشنايى با حديث - استادان دانشكده علوم حديث - الصفحة ٣٧ - آرزو و رضامندى

كوچكى و ناچيزى بشر،[١٩] كه روشى شناختى است، و گاه از امورى همچون نماز خواندن،[٢٠] كه در خطبه حضرت زهرا (س) آمده و روشى معنوى است.

آرزو و رضامندى‌

نمونه ديگر، حقيقتى است كه درباره، آرزوهاى دور و دراز، آمده و بيشتر به موعظه مى‌مانَد، امّا قابليت نظريه‌پردازى دارد. امام على (ع) در حديثى مى‌فرمايد:

من كثر مناه قلّ رضاه.[٢١]

هر كس آرزوهايش بسيار شود، رضايتش، كم مى‌شود.

در اين حديث، دو مؤلّفه وجود دارد: آرزو و رضامندى؛ و رابطه‌اى كه ميان اين دو مطرح شده، اين است كه «كثرت آرزو»، موجب «كاهش رضامندى» مى‌گردد. علّت آن نيز بيان شده است. در برخى احاديث، آمده است كه آرزوهاى دور و دراز داشتن، موجب از بين رفتن لذّت نعمت و كوچك شمردن آن، كاهش شكر و حسرت خوردن به خاطر نرسيدن به آرزوها مى‌گردد.[٢٢] برخى ديگر از احاديث، به فريبنده بودن آرزوها اشاره نموده و آنها را موجب نااميدى انسان، شمرده‌اند كه فرد را به انتظارى بى‌پايان، دچار مى‌سازد و همانند كسى كه در پى سراب است، او را ناكام مى‌كند و جز بر دامنه آرزوها و شدّت درد و رنج او نمى‌افزايد.[٢٣]

با توجّه به همه آنچه گفته شد، به راحتى مى‌توان رابطه ميان آرزو و رضامندى را به دست آورد و توضيح داد كه چگونه افزايش آرزوها، موجب كاهش رضامندى مى‌گردد. با اين فرآيند و پس از كشف چرايى‌ها در اين مورد و موارد مشابه آن، زمينه براى توليد علم و نظريه‌پردازى فراهم مى‌شود.

[١٩]. ر. ك: نهج البلاغة، نامه ٥٣، سفارش امام على به مالك اشتر.

[٢٠]. ر. ك: بحار الأنوار، ج ٦، ص ١٠٧.

[٢١]. غرر الحكم، ح ٧٣٠٤؛ عيون الحكم و المواعظ، ص ٤٢٤.

[٢٢]. الكافى، ج ٥، ص ٨٥، ح ٧.

[٢٣]. ر. ك: كافى، ج ٨، ص ٢٥٦، ح ٣٦٨ و غرر الحكم، احاديث ٧٢٠٧، ٢٣٧٤، ٢٣٧٥ و ٧٣٠٦.