آشنايى با حديث - استادان دانشكده علوم حديث - الصفحة ٢٥٦ - ٨ تأثير محتوايى

٨. تأثير محتوايى‌

بيشترين و رايج‌ترين نوع تأثيرگذارى حديث بر ادب فارسى، محتوايى است. وام گرفتن معنايى از حديث، چنان حضور و وفورى در ادبّيات ما دارد كه مى‌توان گفت: بخش عظيمى از معارف و مفاهيم ادبى ما، ريشه در متون روايى دارد. براى توضيح بيشتر، به چند مثال، بسنده مى‌كنيم:

يك. مولوى مى‌گويد:

اين بيت، برگرفته از اين فرمايش از مولا على (ع) است كه:

المَرءُ مَخبوءٌ تَحتَ لِسانِهِ.

آدمى، در زير زبانش، پنهان است.

دو. امام حسين (ع)، بنابر حديث شريفى، در يكى از دعاهايش مى گويد: «خدايا! من، تو را از بيم دوزخ و به شوق بهشت، بندگى نكردم؛ بلكه تو را شايسته بندگى يافتم. پس تو را بندگى كردم».[٥٤٧]

مرحوم اخوان ثالث، شاعر معاصر، با توجّه به اين حديث، سروده است:

سه. شيخ محمود شبسترى، صاحب منظومه گلشن راز، در يكى از ابيات پايانى اين گلشن حكيمانه و زيبا مى‌گويد:

[٥٤٦]. مثنوى، دفتر دوم، بيت ٢٩٣.

[٥٤٧]. بحار الانوار، ج ٤١، ص ١٤.

[٥٤٨]. تو را اى كهن بوم و بر دوست دارم، ص ٢١٨.

[٥٤٩]. گلشن راز، خاتمه.