آشنايى با حديث - استادان دانشكده علوم حديث - الصفحة ٢٣٥ - آثار و فوايد زهد

و هر چه را در اين دنيا هزينه كند، چند برابرش با همه سودها و رشدهاى فرضى آن، براى او در آخرت، جبران خواهد نمود. از اين روست كه پيامبر خدا (ص) زاهد را پيروزِ دنيا، معرّفى مى‌نمايد:

أفلَحَ الزاهِدُ فى الدنيا، حَظِىَ بِعِزِّ العاجِلَةِ وَ بِثَوابِ الآخِرَةِ[٤٨٧]

بى‌رغبتِ به دنيا، رستگار گرديد؛ هم عزّت دنيا را بهره بُرد، و هم پاداش آخرت را.

٦. دانشورى و هدايت‌يافتگى. دانش‌هاى مادّى و معنوى، تنها با ذهن آرام و بدون درگيرى با مشغله‌ها و محبّت‌ها، كسب مى‌شود. كسى كه مشغول تماشاى چيزى است يا عشق به چيزى، او را مشغول داشته، از مطالعه و تفكر، بهره‌اى نمى‌برد.

اين دل ناآرام، آمادگى نقش‌هاى آسمانى و علوم الهى را ندارد و به حوض آب متلاطمى مى‌مانَد كه عكس ماه در آن نمى‌افتد و صورت‌ها در آن، منعكس نمى‌شوند. به قول حافظ شيرين‌سخن:

روزى پيامبر خدا (ص) از خانه بيرون آمد و فرمود:

آيا كسى از شما هست كه بخواهد خداوند، بى‌واسطه كسى، به او دانش بياموزد و هدايتش كند؟ آيا كسى از شما هست كه بخواهد خداوند، كوردلى او را بزُدايد و بينا و بصيرش گردانَد؟

بدانيد ... كه هر كس به دنيا، بى‌رغبت و آرزويش، كوتاه باشد، خداوند، بدون آموزش و هدايت‌] كسى [، به او دانش مى‌آموزد و هدايتش مى‌كند.[٤٨٨]

آرى! توجّهات غير لازم و محبّت نسبت به دنيا، روح را از تلاش‌هاى فطرى و معنوى- كه زمينه‌ساز عنايات الهى است- بى‌نصيب مى‌گذارد و سدّ راه تكامل روح مى‌شود.

ارزش اين حديث، زُهد را بر مى‌نمايد كه بدون آن، دستيابى به علوم الهى و هدايت عملى پروردگار- كه دو فضيلت اساسى پيامبران است-، ممكن نيست.

[٤٨٧]. حلية الأولياء، ج ٨، ص ١٣٥.

[٤٨٨]. شرح نهج البلاغة، ابن أبى الحديد، ج ٦، ص ٢٣١.