آشنايى با حديث - استادان دانشكده علوم حديث - الصفحة ١٤٢ - رويارويى با احاديث ساختگى

دَفنُ البَناتِ مِنَ المُكرَماتِ؛[٢٣٥]

به خاك سپردن دختران، از كرامت‌هاست.

اين متن، در حقيقت، گونه‌اى تأييد سنّت جاهلى برخى اعراب پيش از اسلام است كه قرآن، آن را در آيات متعدّدى، محكوم كرده و پيامبر (ص) آن را كارى سختْ نكوهيده دانسته است و به هيچ روى، نمى‌توان آن را به اسلام و پيامبر خدا (ص) منسوب كرد.

خوش‌بختانه، اين معيار، محدوديت معيار پيشين را ندارد و با اين معيار، مى‌توان بخشى از احاديث ناظر به احكام فرا عقلى و اعتبارى دين را نيز سنجيد؛ زيرا آموزه‌هاى مسلّم و باورهاى استوار دينى، خود نيز از مبدأ وحيانى و غيبى سرچشمه گرفته‌اند و از اين رو، قابليت پهلو زدن به اين احاديث را دارند. براى نمونه، اگر حديثى جعلى، نماز صبح را واجب ندانست و يا آن را پنج ركعت دانست، به وسيله آموزه‌هاى قرآنى و حديثى، رد مى‌شود، و يا اگر حديثى ساختگى، شيعيان را از عمل به تكاليف دينى و تحمّل رنج جهاد و حجّ و روزه، بى‌نياز دانست و به صرف داشتن محبّت خاندان پيامبر (ص)، مجوّز ورود به بهشت را به آنان داد، با آيات و روايات متعدّدى، ناسازگار است؛ آياتى كه ايمان را همراه عمل صالح، نجات‌بخش انسان مى‌دانند و همچنين، احاديثى كه هشدار مى‌دهند كه تنها به دوستى با اهل بيت (عليهم السلام) تكيه نكنيد و به عبادت و عمل نيز بپردازيد.[٢٣٦]

رويارويى با احاديث ساختگى‌

پيشوايان دين، مى‌دانستند كه تشويق مردم به پيروى از ايشان و پراكندن عطر حديث، برخى را وسوسه مى‌كند تا گفته‌هاى خود را سخنان ايشان، معرّفى كنند و در پى پذيرش آنان، گم‌راه شدگان را به دنبال خود بكِشند. آنان، حاكمان از دين بيرون رفته، درباريان رياكار و عالمان دين به دنيا فروخته را مى‌ديدند و توطئه آنان را

[٢٣٥]. المعجم الكبير، طبرانى، ج ١١، ص ٢٩٠.

[٢٣٦]. ر. ك: وسائل الشيعه، ج ١، ص ٨٥( باب تأكد استحباب الجدّ و الاجتهاد فى العبادة).