آشنايى با حديث - استادان دانشكده علوم حديث - الصفحة ٢٠١ - شكيبايى

در حقيقت، دانشى كه به فهم نينجامد، بى‌فايده است. امام على (ع) در اين باره مى‌فرمايد:

ألا لا خَيرَ فى عِلمٍ لَيسَ فيهِ تَفَهُّمٌ.[٣٨١]

هان! بدانيد در دانشى كه در آن، انديشيدن نباشد، خيرى نيست.

بنا بر اين، بايد وقتى را براى تأمّل و انديشيدن در آموخته‌ها قرار داد.

استمرار

از ديگر رموز موفّقيت، استمرار در آموختن است. آموزش، فرآيندى طولانى و تدريجى است. برخى افراد، با هيجان نخستين، آموختن را آغاز مى‌كنند؛ امّا به ناگاه، دل‌سرد شده، دست مى‌كشند و نمى‌توانند مسير آموختن را تا پايان ادامه دهند. چنين افرادى، نمى‌توانند موفّق باشند. آموختن، نياز به تداوم و استمرار دارد. به فرموده امام على (ع)، هركس درس را پيگيرى نكند، به فهم نخواهد رسيد[٣٨٢] و دانش، جز با تداوم در تحصيل، به دست نمى‌آيد.[٣٨٣] ايشان تصريح مى‌كند:

مَن أكثَرَ مُدارَسَةَ العِلمِ لَم ينسَ ما عَلِمَ، وَ استَفادَ ما لَم يعلَم.[٣٨٤]

هركس بسيار به [درس خواندن و] مباحثه علم بپردازد، آنچه را فرا گرفته، از ياد نمى‌برد و آنچه را نمى‌دانسته فرا مى‌گيرد.

شكيبايى‌

راه دانش، راهى طولانى بوده، با دشوارى‌هاى فراوانى همراه است و گاه ديربازده نيز هست و ممكن است دانش‌آموز را خسته و دل‌زده كند. از اين رو، آموختن، نيازمند شكيبايى است و بدون شكيبايى، نمى‌توان اين راه را پيمود. عيسى (ع) شكيبايى را درِ دانش مى‌داند.[٣٨٥] امام على (ع) نيز بر لزوم بردبارى تأكيد كرده، مى‌فرمايد:

[٣٨١]. همان، ح ٩٧٠.

[٣٨٢]. ر. ك: همان، ح ١٠٠٤.

[٣٨٣]. ر. ك: همان، ح ١٠٠٥.

[٣٨٤]. همان، ح ١٠٠٦.

[٣٨٥]. همان، ح ١٠٠٨:« حَصِّنوا بابَ العِلمِ، فَإِنَّ بابَهُ الصَّبرُ؛ درِ دانش را استوار كنيد، كه در آن، شكيبايى است».