آشنايى با حديث - استادان دانشكده علوم حديث - الصفحة ٥٤ - روزگار امام باقر (ع)

وليد بن عبد الملك كه به خشونت و قتل عام شيعيان، شهره بودند، به هلاكت رسيدند و حكومت بنى اميه به روزهاى پايانى خود، نزديك مى‌شد و درگيرى‌هاى سياسى، افزايش يافته بود.

در سال يكصد هجرى، يكى از حكمرانان بنى اميه به نام عمر بن عبد العزيز، فرمان نگارش احاديث را صادر كرد و همين فرمان، زمينه اجتماعى خوبى را براى امام باقر (ع) فراهم آورد تا احاديث پيامبر (ص) را براى مردم بازگو كند. مردمانى كه از شنيدن اين فرمان خرسند شدند، براى شنيدن سخنان پيامبر (ص) بهترين راه را مراجعه به اهل بيت مى‌دانستند. بنا بر اين، مجلس درس امام باقر (ع) پررُونق بود. امام نيز مردم را به نگارش و نقل حديث، تشويق مى‌كرد. امام به يكى از شاگردانش فرمود:

براى فرا گرفتن دانش بشتابيد. سوگند به كسى كه جانم در كفِ قدرت اوست، حديثى كه در حلال و حرام از راستگويى بشنوى، از دنيا و آنچه طلا و نقره در

اوست، بهتر است.[٥١]

امام باقر (ع) براى مردمانى كه پس از سال‌ها، فرصت بهره‌گيرى از اهل بيت (عليهم السلام) را يافته بودند، بر دو نكته تأكيد فرمود: نخست، محوريت قرآن و دوم، سخنان پيامبر (ص) و بدين‌سان، سخنان پيامبر خدا پس از حدود نود سال، در جامعه اسلامى گسترش يافت. امام در اين دوران، بر محور بودن قرآن، تأكيد مى‌كرد و به مردم مى‌فرمود:

إذا حَدَّثتُكُم بِشَى‌ءٍ فَسأَلونى عَن كِتابِ اللهِ.[٥٢]

هرگاه چيزى را به شما گفتم از من بپرسيد (در كجاى) قرآن است؟

امام پنجم، با اين روش به مردم آموخت كه تمام سخنان اهل بيت (عليهم السلام) از منشأ وحى است و هر چه از اين خاندان مى‌آموزند، تفسير آيات قرآن و تبيين سخنان پيامبر (ص) است كه از وحى برآمده بود و اين ويژگى، امتياز خاص احاديثِ اهل بيت (عليهم السلام) است.

[٥١]. المحاسن، ج ١، ص ٢٢٧.

[٥٢]. همان، ص ٣٥٦، ح ٧٥٥.