آشنايى با حديث - استادان دانشكده علوم حديث - الصفحة ٤٥ - روزگار پيامبر (ص)

پاسخ‌گويى به سؤالات نوين‌

پس از رحلت پيامبر (ص) و در زمان خلفا، سرزمين‌هاى اسلامى گسترش يافت، به گونه‌اى كه مسلمانان در دوران خلافت بنى عبّاس، با سرزمين‌هاى روم، يونان و ايران- كه مهد تمدّن‌هاى كهن بودند-، همجوار شدند. ارتباط با سرزمين‌هاى جديد، پرسش‌هاى نوينى را پديد آورد كه اعتقادات مسلمانانِ حجاز را به چالش مى‌كشيد و نيازمندِ عالمانى بود كه بتوانند به اين پرسش‌هاى نو پديد، پاسخ دهند. احساس نياز به پيشوايان معصوم (عليهم السلام) از همان سال‌هاى نخستين پس از رحلت پيامبر (ص)، كاملًا احساس شد، به گونه‌اى كه خلفا، بارها پس از ناتوانى از پاسخ‌گويى به پرسش‌هاى جديد، پرسش كنندگان را به امامانِ اهل بيت (عليهم السلام) ارجاع مى‌دادند، امّا با روى كار آمدن بنى عبّاس و گسترش سرزمين‌هاى اسلامى و از سوى ديگر، آزادى نسبى‌اى كه در برخى دوره‌هاى تاريخى پديد آمد، نقش پاسخ‌گويى امامان، بيشتر آشكار شد. از ويژگى‌هاى تاريخ حديث شيعه، مجموعه گران‌بهايى از احاديث است كه بر اساس سؤالات نوين، پديد آمد و راه‌كار پاسخ‌گويى به پرسش‌هاى نوين را مى‌توان در آن يافت. امروزه، با روش‌شناسى پاسخ‌هاى اهل بيت (عليهم السلام)، به هر سؤال جديدى كه پديد مى‌آيد، بر اساس موازين اسلام، مى‌توان پاسخ داد.

دوران‌هاى حديثى شيعه‌

حديث شيعه، تا كنون چهارده سده را پشتِ سر نهاده است كه حدود سه سده نخست آن در حضور پيشوايان معصوم (عليهم السلام) بوده و يازده سده آن نيز در دوران غيبت امام دوازدهم، مهدى موعود، بوده است.

روزگار پيامبر (ص)

تمامى آنچه به عنوان حديث مى‌شناسيم، در همان سه سده نخست، پديد آمد. زادگاه حديث، در مكّه و با بعثت پيامبر (ص)، در ميان جامعه‌اى است كه به شدّت از مظاهر تمدّن، روى‌گردان بود و ساخته دست خويش را به عنوان بُت، عبادت مى‌كرد و زنده به گور كردن دختران را زشت نمى‌شمرد. در چنين جامعه‌اى كه خشونت، خرافه پرستى و فساد و فحشا، بيداد مى‌كرد، پيامبر (ص) مبعوث شد و قرآن، معجزه‌