ذخیره فرهنگی ارجمندی است كه به راستی می‌توان آنها را مدرسه بزرگ،[١] مكتب غنی و منبع مطمئن و سرشار از آموزه‌های بنیادین در زمینه عقاید، عرفان، اخلاق، راهكارهای برین زندگی، و فرهنگ ناب پاک سازی و بهسازی نام نهاد.

مفهوم شناسی دعا

«‌دعا»‌ در لغت به معنی صدا زدن،[٢] به یاری طلبیدن،[٣] به امری تشویق كردن[٤] و در اصطلاح اهل شرع، گفت‌ وگو كردن با حق تعالی، به نحو طلب حاجت و درخواست حل مشكلات از درگاه او و یا به نحو مناجات و یاد صفات جلال و جمال ذات اقدس اوست[٥] كه در این مقال، همین مقصود اصطلاحی از دعا مراد است.

خاستگاه دعاهای ماثور

«‌نیایش»‌ در فرهنگ اهل‌بیت: تنها یک درخواست‌ خشک و بی ‌روح نیست؛ حتی بالاتر، یک عبادت معمولی هم نیست، «دعا» در این فرهنگ باطن قرآن است؛ چنان که امام خمینی; به نقل از استاد خود آنها را قرآن صاعد می‌خواند؛ یعنی آنها را برگرفته از قرآن و وحی الهی می‌دانست که از زبان معصومان: و اولیای ممتاز خدا، به سوی ملکوت صعود می‌کند. امام امت; در وصیت‌نامه سیاسی الهی خود فرموده‌اند:

ما مفتخریم که ادعیۀ نجات‌بخش، که آن را قرآن صاعد می‌خوانند، از ائمه معصومین ماست.[٦]

دعاهای به جا مانده از پیامبر و یا امامان، الهامی است از قرآن حكیم و تعبیری دیگر

[١]. الکافی،ج٢،ص١٤٤،ح٣ وص١٤٥،ح٧: «عَلِیُّبْنُإِبْرَاهِیمَعَنْأَبِیهِعَنِالنَّوْفَلِیِّعَنِالسَّكُونِیِّعَنْأَبِیعَبْدِاللهِ٧ قَالَ،قَالَرَسُولُاللهِ٦: سَیِّدُالْأَعْمَالِإِنْصَافُالنَّاسِمِنْنَفْسِکَوَمُوَاسَاةُالْأَخِفِیاللهِوَذِكْرُاللهِعَزَّوَجَلَّعَلَیكُلِّحَالٍ».

[٢]. الخصال،ج١،ص١٢٤: «...‌یاعلی! ثلاثلاتطیقهاهذهالأمةالمواساةللأخفیمالهوإنصافالناسمننفسهوذكراللهعلیكلحالولیسهوسبحاناللهوالحمدللهولاإلهإلااللهواللهأكبرولكنإذاوردعلیمایحرمعلیهخافاللهعزوجلعندهوتركه...».

[٣]. الکافی،ج٢،ص١٤٥،ح٦، ٨ و٩. درایناحادیث،ازاینامورتعبیربه «اشدمافرضالله» شدهاست.

[٤]. همان،ص١٤٧،ح١٧.

[٥]دانشجویدکتریعلومقرآنیوحدیثدانشگاهعلوماسلامیرضوی.

[٦]دانشیاردانشگاهتهران(پردیسقم).