علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ١٥٦ - نقد و باز خوانی نظریه پالایش منابع حدیثی معتبر از روایات تقیهای
با واقع ما را مکلف به تکلیفی نماید.
به نظر میرسد این نظریه از جهتی مشابه نظریه مرحوم بحرانی در الحدائق الناضره و بزرگان اخباری است؛ با این تفاوت که آنها قایل به پالایش اخبار از احادیث ضعیف و غیر موثق توسط محدثان بزرگوار هستند و میگویند: در کتب روایی معتبری که در دست ماست، دیگر خبر ضعیفی نیست و به شدت، تقسیم خبر به صحیح و ضعیف و... را انکار میکنند و بر این ادعای خود چنین استدلال کردهاند که محدثان تلاشهای وافری در کنار گذاشتن احادیث ضعیف داشتهاند.[١] نظریه مذکور (پالایش کتب روایی معتبر از احادیث تقیهای) نیز همان ادعا را در باره احادیث تقیهای دارند. جالب اینجاست که نظریه اخباریان با این که دارای شواهد و مؤیدات زیادتری است، از سوی مجتهدان و قایلان
این نظریه به شدت رد شده، و لکن مشابه آن را با شواهدی بسیار اندک در این بحث تقویت نمودهاند!
نتیجه
از آن چه در این نوشتار مطرح شد، به دست میآید که نظریه پالایش منابع حدیثی معتبر از روایات تقیهای توسط اصحاب، سخن درستی نیست و این گونه روایات در منابع روایی ما وجود دارد و روش فقهای بزرگوار نیز در دروس تخصصی فقه خود، شاهد بر این ادعاست؛ زیرا آنان در استنباط احکام به بررسی روایات از جهات مختلف، و از جمله، از جهت صدور آن به موضوع تقیه میپردازند. آن چه هم به صاحبان این دیدگاه نسبت داده شد، در صورت صحت انتساب، یک امر اجتهادی است که برای فقها و مجتهدان دیگر حجیت نخواهد داشت.
کتابنامه
_ اختیار معرفة الرجال، محمد بن حسن طوسی، تحقیق: میرداماد، محمد باقر حسینی و
[١]. رجوعبهکتبرواییماننداصول الکافی،وسائل الشیعه،بحار الانوارو... براینمطلبتصدیقداردکهبسیاریازاینموارددراینکتببهچشممیخورد؛حتیفقیهیآگاهبراحادیثوروشهایائمه: چونمرحومشهیدثانیدرموردیمثلجوازمتعهازاینهمهروایتبرجوازتعجبمیکند. عبارتایشانچنیناست: «وأماالأخباربشرعیتها (المتعه) منطریقأهلالبیت: فبالغةأوكادتأنتبلغحدالتواترلكثرتها،حتیأنهمعكثرةاختلافأخبارناالذیأكثرهبسببالتقیة،وكثرةمخالفینافیهلمیوجدخبرواحدمنهایدلعلیمنعهوذلکعجیب» (شرح اللمعه،ج٥،ص٢٨٣).