_ کتاب نوادر الحکمه خود دایرة المعارفی از فرهنگ شیعه بود و بسیاری از مشکلات علمی با رجوع به آن حل می‌شد. از این رو، دانشمندان قم به آن «دَبَّة الشبیب» می‌گفتند.[١] حکایت این اصطلاح، آن است که عطاری در ری به نام شبیب زندگی می‌کرده که دبه‌ای خانه خانه (دارای بیوت و شاید ابواب متعدد) داشته که همه چیز در آن پیدا می‌شده است. کتاب نوادر الحکمه اشعری قمی را به دلیل تنوع موضوعی و گستره‌ای که در آن وجود داشته، به آن تشبیه کرده‌اند.[٢]

_ این کتاب از چنان شهرتی برخوردار بوده که احمد بن محمد بن یحیی را با عنوان صاحب نوادر الحکمه می‌شناخته‌اند.[٣]

_ این کتاب از منابع کتب اربعه شیعه بوده و حتی شیخ صدوق در بار‌ه اعتبار این کتاب می‌گوید:

آنچه محمد بن احمد بن یحیی در جامع (کتاب نوادر) خود، در معنای رؤیت (بحث دیده شدن خداوند) می‌گوید، صحیح است و کسی نمی‌تواند تکذیب کند، مگر آن که او، تکذیب کننده حقیقت یا جاهل به حقیقت باشد.[٤]

_ این کتاب تا زمان شیخ صدوق و طوسی و نجاشی (قرن چهارم و پنجم) وجود داشته است، اما بعد از آن دستخوش حوادثی شد؛ به طوری که نقل ابن طاووس از آن به واسطه المرشد شیخ صدوق است‌.[٥]

_ قبول روایات مرسل و نقل از افراد ضعیف اشکالی است که بر محمد بن احمد بن یحیی وارد شده است. نجاشی و دیگران گفته‌اند:

او روایات مُرسل را می‌پذیرفته و از افراد ضعیف و غیر موثق حدیث نقل می‌کرده و این نشانه بی مبالاتی و عدم دقت او در نقل حدیث است.[٦]

البته باید یادآور شد که این ایرادی بر شخص محمد بن احمد نیست، بلکه اشکالی بر مبنای علمی اوست‌.

[١]. رجال النجاشی،ص٣٤٩.

[٢]. الفهرست،ص٢٢١.

[٣]. رجال النجاشی،ص٣٤٩.

[٤]. همان.

[٥]. فقه الرضا٧،ص٢٥؛الاستبصار،ج٣،ص١٥٦؛رجال الطوسی،ص٤٣٨.

[٦]. التوحید،ص١٢٠.