این‌ها نشان می‌دهد که روایات تفسیری اهل بیت: تا چه میزان ناظر بر روایات دیگران است و چگونه می‌توان با کنار هم قرار گرفتن این آثار و منقولات روایی، در فهم صحیح‌تر سخنان معصوم کمک گرفت؟

ب . نقد با پرسش‌گری و تحریک اندیشه

گاه ائمه اهل بیت: برای آن که تفاسیر باطل و انحرافی را رد نمایند، ابتدا خود از رأی دیگران در بار‌ۀ آیات می‌پرسیدند و پس از ابطال نظر آنها تفسیر صحیح آن را بیان می‌فرمودند؛ از جمله در روایتی می‌خوانیم: داود رقیّ از امام صادق٧ در بار‌ه آیۀ «وَ كَانَ عَرْشُهُ عَلَی الْمَاءِ»،[١] سؤال کرد، حضرت ابتدا پرسید:

ما یقولون؛

دیگران در باره این آیه چه می‌گویند؟

داود رقی پاسخ داد:

یقولون انّ العرش کان علی الماء و الربّ فوقه؛

می‌گویند عرش روی آب بود و خداوند فوق آن.

امام فرمود:

کذبوا، من زعم هذا فقد صیّرالله محمولاً، و وصفه بصفة المخلوق، و لزمه أنّ الشیء الذّی یحمله أقوی منه؛

آنان دروغ گفتند، اگر کسی چنین گمان کند پس خدا را در حدّ شیء قابل حمل قرار داده است و وی را به صفت مخلوق توصیف کرده است و لازمۀ این سخن آن است که حمل کننده از خداوند قوی‌تر باشد.[٢]

آن گاه امام، پس از ابطال این نظریه، به تفسیر آیه پرداخت.

گاهی نیز افراد اهل اطلاع نظریات تفسیری دیگران را نزد امامان معصوم مطرح می‌کردند و آن حضرات به تصحیح و ترمیم نواقص مبادرت می‌ورزیدند.

بنا بر نقل شیخ کلینی در روضة ‌الکافی، مفضّل بن عمر از امام صادق٧ پرسید: «ساخت سفینه نوح چه مدتی طول کشید؟». امام پاسخ داد: «فی دورین؛ در دو دوره». پرسید: «مدت هر دوره چه مقدار بود؟». امام فرمود: «ثمانین سنة؛ هشتاد سال». مفضل

[١] . سورهنساء،آیه١٠٣.

[٢] . تفسیر العیاشی،ج١،ص٢٧٣،ح٢٦٠.