در این مجموعه محبوب‌تر بودن سه رفتار: صله دادن به امام٧، تداوم و استمرار عمل و ذکر تهلیل و تکبیر، با قید «الی الله» مطرح شده‌اند. اخبار مورد نظر، هر سه محبوبیت عملی را نزد خداوند بازگو می‌کنند. پرسش این است که کدامیک از این سه محبوب‌ترین‌اند؟

بررسی

در گذشته اشاره شد که تداوم عمل، به دلیل عام بودنش، ظرفیت هم پوشانی بر دو عمل دیگر و نیز سایر اعمال را دارد. بنا بر این، حدیث دوم با روایات اول و سوم اختلافی نخواهد داشت؛ اما رفع اختلاف میان روایت اول و سوم با تأمل در موضوعات هر یک از آنها میسر است.

برای درک درست از روایت و شناخت اهمیت و جایگاه بخشیدن صله به امام٧ باید به پرسش‌هایی از این دست، پاسخ داده شود. که آیا امام٧ به کمک مالی مردم نیازمند بوده است؟ اگر چنین نیست، دلیل اهمیت و ارزش دریافت صله از مردم چیست؟

از واکاوی متون حدیثی می‌توان به پاسخ پرسش‌های فوق دست یافت. طبق حدیثی از امام صادق٧ آن بزرگوار صریحاً اعلام می‌دارند که از آن چه در دست مردم است، بی‌نیاز بوده و خود از متمول‌ترین افراد شهر مدینه هستند. و کسانی را که گمان برده‌اند امام٧ به دریافت کمک مالی مردم نیازمند است، کافر می‌شمارند.[١]

از طرفی با توجه به متن حدیثی از امام کاظم٧، اعطای صله دارای محدوده زمانی یعنی دوران حکومت فاسقان است‌.[٢] بر این اساس، می‌توان گفت علت اصلی ستاندن صله از مردم، ضرورت یاری رساندن آنان به امام٧ در عصر حاکمیت دولت‌های غاصب است. افزون بر این علت، امام صادق٧ دلیل ستاندن صله از مردم را تطیهر و پاکیزه شدن شیعیان توصیف فرموده و به آیه «خُذْ مِنْ أَمْوالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَ تُزَكِّیهِمْ

[١]. دراینزمینه،ر.ک: الکافی،ج٢،ص٢٢١،ح٢٢ وص٢١٧،ح٢، ٣،ح٥، ١٢، ٢٣ وص٢٢٠،ح٣ وص٨،ح ١٤، ١٩، ٢٣ وص٢٢٠،ح١٦ وص٢١٩،ح٥، ٩، ١٠، ١١ و ٢١.

[٢]. همان،ج١،ص٥٣٧،ح٢.