علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ١٣٢ - نقد و باز خوانی نظریه پالایش منابع حدیثی معتبر از روایات تقیهای
وُداًًّ»،[١] _ که در تفسیر ثعلبی،[٢]تفسیر قرطبی،[٣]شواهد التنزیل،[٤]ینابیع الموده،[٥]الدر المنثور،[٦]مناقب خوارزمی[٧] و... آمده است که این آیه در باره امیرمؤمنان علی٧ است _ هیچ اشارهای به
این روایات نکرده، بلکه در مقابل، یک روایت آورده است که مراد عبدالرحمان بن
عوف است.[٨]
در باره آیه «وَ إِنْ تَظاهَرا عَلَیْهِ فَإِنَّ اللهَ هُوَ مَوْلاهُ وَ جِبْریلُ وَ صالِحُ الْمُؤْمِنینَ»،[٩] در کتبی چون شواهد التنزیل،[١٠]تفسیر ثعلبی،[١١]تفسیر قرطبی،[١٢]الدر المنثور،[١٣]تاریخ ابن عساکر[١٤] و مطالب السؤول[١٥] آمده است که مراد از صالح المؤمنین، علی٧ است، ولی طبری بدون اشاره به این نکته، روایاتی میآورد که مراد ابوبکر و عمر است.[١٦] روشن است که این موارد با تشکیل خانواده و کنار هم نهادن و مقایسه و تطبیق آنها با یکدیگر قابل شناسایی است.
احتمال این که امثال طبری از این گونه روایات بیخبر بودهاند، پذیرفتنی نیست؛ زیرا که وی در باب حدیث غدیر، کتاب جداگانه مینویسد و اسناد آن را بر میشمرد،[١٧] ولی در تفسیرش، ذیل آیات مرتبط با غدیر هیچ اشارهای به مسأله غدیر نمیکند.[١٨] همچنین حدیث طیر مشویّ (مرغ بریان شده) را در یک جلد کتاب مستقل میآورد،[١٩] ولی در
[١] . تفسیر ثعلبی،ج٤،ص٨٠.
[٢] . شواهد التنزیل،ج١،ص٢٠٩.
[٣] . تفسیر مقاتل،ج١،ص٣٠٧.
[٤] . تفسیر القرآن العظیم،ج٤،ص١١٦٢.
[٥] . تفسیر بغوی،ج٢،ص٤٧.
[٦] . تفسیر بیضاوی،ج٢،ص٣٣٩.
[٧] . جامع البیان،ج٦،ص٣٨٩.
[٨] . سورهمریم،آیه٩٦.
[٩] . تفسیر ثعلبی،ج٦،ص٢٣٣.
[١٠] . الجامع الاحکام القرآن،ج١١،ص١٦١.
[١١] . شواهد التنزیل،ج١،ص٤٦٤ - ٤٧٠.
[١٢] . ینابیع المودة،ج٢،ص١٧٧.
[١٣] . الدر المنثور،ج٤،ص٢٨٧.
[١٤] . مناقب خوارزمی،ص٢٧٨.
[١٥] . جامع البیان،ج١٦،ص١٦٦ - ١٦٧.
[١٦] . سورهتحریم،آیه٤.
[١٧] . شواهد التنزیل،ج٢،ص٣٤١ بهبعد.
[١٨] . تفسیر ثعلبی،ج٩،ص٣٤٨.
[١٩] . الجامع الاحکام القرآن،ج١٨،ص١٨٩.